Stone Flower

Stone Flower (Kameni cvijet) to betonowy pomnik w Jasenovacu w Chorwacji, stojący na terenie dawnego obozu koncentracyjnego Jasenovac. Odsłonięto go w 1966 roku. Jego autorem jest jugosłowiański architekt Bogdan Bogdanović, a rzeźba należy do najbardziej rozpoznawalnych monumentów pamięci w tej części Europy.

Czym jest Kamienny Kwiat?

To monumentalna rzeźba o formie kwiatu: smukła, centralna kolumna rozwija się ku górze w kształt płatków. Według autora płatki otwierają się ku niebu i słońcu, co ma symbolizować wiarę w życie i odrodzenie. Pomnik upamiętnia ofiary obozu, który w czasie II wojny światowej prowadziły władze Niezależnego Państwa Chorwackiego (reżim ustaszy).

Jak wygląda pomnik?

Konstrukcja opiera się na podstawie z sześcioma niszami. Z niej wyrasta kolumna przechodząca w kwiat. Pod rzeźbą znajduje się krypta, której posadzkę wyłożono podkładami kolejowymi, co przywołuje transport więźniów koleją. „Korzenie” kwiatu są otwarte, więc można wejść pod pomnik i obejrzeć grupę tablic.

Gdzie stoi?

Pomnik dominuje nad terenem dawnego Obozu III, zwanego Ciglaną (cegielnią). Bogdanović zaprojektował cały kompleks memoriału, a nie tylko samą rzeźbę. Teren zagospodarowano do 1966 roku, a oficjalnie pomnik poświęcono 4 lipca tego roku. Muzeum dołączyło do kompleksu około dwa lata później. Relacje odwiedzających opisują pomnik jako stojący na otwartej przestrzeni, w pobliżu jeziora, które powstało w wyniku przymusowej pracy więźniów.

Kontrowersje i pamięć

Budowa pomnika trwała wiele lat. Spory toczyły się głównie między chorwacką skrajną prawicą a organizacjami żydowskimi, serbskimi i chorwackimi organizacjami antyfaszystowskimi. Także coroczne uroczystości upamiętniające ofiary bywają punktem zapalnym tych konfliktów. Liczba ofiar obozu jest w różnych źródłach podawana odmiennie — od setek tysięcy po wartości wyższe — a dokładna liczba pozostaje przedmiotem dyskusji.

Ciekawostki o autorze

Bogdanović uważał Kamienny Kwiat za swój ulubiony pomnik. W 2004 roku przekazał memoriałowi kilkaset swoich rysunków związanych z tą rzeźbą. Renowację głównego pomnika rozpoczęto w lipcu 2003 roku, a architekt towarzyszył później premierowi Chorwacji przy jej zakończeniu.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował Kamienny Kwiat? Bogdan Bogdanović, architekt, który zaplanował też cały teren memoriału.

Kiedy powstał pomnik? Został ukończony w 1966 roku; według oficjalnych informacji poświęcono go 4 lipca.

Co symbolizuje kwiat? Według autora – wiarę w życie i odrodzenie; płatki otwierają się ku niebu i słońcu.

Czy można wejść pod pomnik? Tak, „korzenie” kwiatu są otwarte, a pod nimi znajdują się tablice.

Jak się przygotować do wizyty? To miejsce pamięci o ofiarach wojny, więc wymaga powagi i skupienia. Godziny otwarcia memoriału warto sprawdzić na oficjalnej stronie Jasenovac Memorial Site przed przyjazdem.