Stolperstein dedicated to Máximo González Casado

Stolperstein Máximo González Casado to mosiężny "kamień pamięci" wmurowany w chodnik w centrum Madrytu, przypominający o losie jednego z hiszpańskich ofiar nazizmu.

Co to jest Stolperstein i dlaczego stoi w Madrycie?

Stolpersteine ("kamienie, o które się potyka") to niewielkie mosiężne płytki wmurowywane w bruk przed ostatnim znanym adresem osoby, która stała się ofiarą nazizmu. Projekt narodził się w Niemczech, ale od kilku lat obejmuje też Madryt — miasto, z którego setki Hiszpanów, uczestników wojny domowej, trafiły po klęsce Republiki na emigrację do Francji, a stamtąd — po niemieckiej inwazji — do obozów koncentracyjnych. Lokalna inicjatywa, koordynowana przez Isabel Martínez i Jesúsa Rodrígueza z pomocą historyka Benito Bermejo, ma na celu przywrócenie nazwisk i adresów osobom, które przez dekady były jedynie liczbami w niemieckich rejestrach obozowych. Kamień poświęcony Máximowi Gonzálezowi Casado znajduje się przy ulicy San Vicente Ferrer 76, w dzielnicy Centro — pod adresem, gdzie mieszkał przed wybuchem wojny.

Kim był Máximo González Casado?

Máximo González Casado urodził się w 1902 roku w Navalagamella, niedaleko Madrytu. Podczas hiszpańskiej wojny domowej walczył w obronie Republiki. Po jej klęsce w 1939 roku, jak tysiące innych republikanów, wyemigrował do Francji, zostawiając w Madrycie żonę Teodorę — w ciąży — oraz syna. We Francji zgłosił się do kompanii robotniczych (Compañías de Trabajadores), które wraz z armią francuską próbowały powstrzymać niemiecką inwazję. W 1940 roku został zatrzymany w Dunkierce i deportowany do obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii. Zmarł tam w lutym 1942 roku. Nigdy nie poznał córki, która urodziła się po jego wyjeździe z Madrytu. Jego żona Teodora otrzymywała po jego śmierci niemiecką rentę, a później, już za czasów reżimu Franco, spędziła dwanaście lat w więzieniu.

Jak dotrzeć do kamienia?

Stolperstein znajduje się na chodniku przy skrzyżowaniu w okolicy ulicy San Vicente Ferrer, w samym centrum Madrytu, w dzielnicy Malasaña. To miejsce łatwo dostępne pieszo z pobliskich stacji metra linii 1 i 2 obsługujących centrum miasta. Kamień jest niewielki — łatwo go nie zauważyć, jeśli nie wie się, czego się szuka, dlatego warto wcześniej sprawdzić dokładny adres.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień to niewielka, mosiężna płytka wmurowana w bruk, z wygrawerowanym imieniem i nazwiskiem, rokiem urodzenia, datą deportacji oraz miejscem i datą śmierci. To skromny, ale wymowny ślad — jeden z ponad trzydziestu podobnych kamieni rozsianych po Madrycie, a w planach jest ich znacznie więcej, bo z miasta deportowano do niemieckich obozów kilkaset osób. Kamień poświęcony Máximowi González Casado był jednym z piętnastu wmurowanych podczas ceremonii w lipcu 2021 roku, w której uczestniczyli potomkowie ofiar, w tym rodzina samego Gonzáleza Casado.

Kiedy przyjechać?

Miejsce można odwiedzić w każdej chwili — nie ma tu godzin otwarcia ani biletów. Warto jednak pamiętać, że okolica San Vicente Ferrer to część żywej, gęsto zabudowanej dzielnicy Malasaña, dlatego najlepiej odwiedzić kamień w spokojniejszych godzinach porannych, gdy łatwiej się skupić i przeczytać inskrypcję bez pośpiechu.

Najczęstsze pytania

Co oznacza słowo "Stolperstein"? To niemieckie określenie oznaczające dosłownie "kamień, o który się potyka" — nazwa odnosi się do symbolicznego "zatrzymania się" przechodnia i przypomnienia sobie losu konkretnej, wcześniej anonimowej osoby.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie. Kamień znajduje się w przestrzeni publicznej, na chodniku, i jest dostępny bez opłat przez całą dobę.

Czy w Madrycie jest więcej takich kamieni? Tak, w mieście znajduje się już ponad trzydzieści takich kamieni, a lokalna inicjatywa planuje umieścić w kolejnych latach setki kolejnych, poświęconych mieszkańcom Madrytu deportowanym do nazistowskich obozów.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce? To krótkie, ale poruszające przystanek na trasie po centrum Madrytu — przypomnienie, że historia II wojny światowej i hiszpańskiej wojny domowej splotły się w losach konkretnych, nazwanych osób, a nie tylko w podręcznikowych liczbach.