Stolperstein dedicated to Eliane Sophie Browne Bartrolí

Stolperstein dedykowany Eliane Sophie Browne Bartrolí to niewielki metalowy „kamień pamięci” wmurowany w chodnik przy ulicy Rafael Calvo 19, w madryckiej dzielnicy Chamberí. Upamiętnia mieszkankę tej ulicy, która zginęła podczas II wojny światowej jako ofiara nazistowskich represji.

Kim była Eliane Browne Bartrolí?

Eliane Sophie Browne Bartrolí urodziła się 6 grudnia 1917 roku w Marsylii. Jej ojciec, Eugene Henry Browne-Bartroli, był angielskim przedsiębiorcą prowadzącym działalność we Francji, a matka, Elisa Francesca Bartroli, pochodziła z Hiszpanii. Eliane wychowywała się i uczyła częściowo w Anglii, częściowo w Madrycie, w British School. Po zakończeniu edukacji przeniosła się do Leicester, gdzie pracowała w firmie handlującej tkaninami.

Po wybuchu II wojny światowej wróciła w rejon Madrytu i podjęła pracę w brytyjskiej ambasadzie, później także w placówce dyplomatycznej w Lizbonie. W tym czasie została zwerbowana do brytyjskiego Special Operations Executive (SOE) – tajnej organizacji koordynującej działania wywiadowcze i sabotażowe na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Otrzymała pseudonim „Gaby” i została wysłana z misją do okupowanej Francji.

Wiosną 1944 roku siatka, w której działała, została zdekonspirowana. Eliane trafiła w ręce Gestapo, była przesłuchiwana przez trzy tygodnie, a następnie przewieziona do obozu koncentracyjnego Dachau. Zginęła tam 13 września 1944 roku, w wieku 26 lat.

Co to jest Stolperstein?

Stolperstein („kamień, o który się potyka”) to niewielka mosiężna tabliczka wmurowywana w bruk przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary nazizmu. Projekt zapoczątkował niemiecki artysta Gunter Demnig w latach 90., a dziś podobne kamienie znajdują się w dziesiątkach miast Europy, w tym w Madrycie. W dzielnicy Chamberí władze lokalne zdecydowały o umieszczeniu trzech takich kamieni – dla Eliane Browne Bartrolí oraz dla Julia Brisa Gonzáleza i Maríi Pilar Lubián Clemente – przy ulicach Rafael Calvo, Bretón de los Herreros i Sandoval.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się na chodniku przed budynkiem przy Rafael Calvo 19, w spokojnej, mieszkalnej części Chamberí, na północ od centrum Madrytu. Dzielnicę obsługują linie metra 5 i 7 (stacje Iglesia, Gregorio Marañón), a piesza trasa spod stacji zajmuje zaledwie kilka minut. Warto połączyć wizytę ze spacerem po Chamberí – jednej z najbardziej klimatycznych, XIX-wiecznych dzielnic mieszkalnych Madrytu, z kameralnymi kawiarniami i niewielkim ruchem turystycznym.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

Kamień jest bardzo mały – łatwo go przeoczyć, jeśli nie wie się dokładnie, gdzie szukać. To miejsce pamięci, a nie atrakcja turystyczna w tradycyjnym sensie: nie ma tu tablic informacyjnych ani infrastruktury dla odwiedzających. Warto podejść do niego z takim samym szacunkiem, jak do innych miejsc pamięci ofiar wojny.

Najczęstsze pytania

Czym jest Stolperstein? To mosiężna tabliczka wmurowana w chodnik, upamiętniająca ofiarę nazistowskich represji w miejscu jej ostatniego zamieszkania.

Kim była Eliane Browne Bartrolí? Mieszkanką Madrytu związaną z brytyjską ambasadą, która podczas II wojny światowej działała w wywiadzie SOE i zginęła w obozie koncentracyjnym Dachau w 1944 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się kamień? Przy ulicy Rafael Calvo 19, w dzielnicy Chamberí w Madrycie.

Czy w okolicy są jeszcze inne takie kamienie? Tak, w tej samej dzielnicy znajdują się dwa kolejne Stolpersteine, przy Bretón de los Herreros i przy Sandoval, poświęcone innym ofiarom nazizmu związanym z Chamberí.