Stiftskirche Olsberg

Stiftskirche Olsberg to barokowy kościół dawnego klasztoru cysterek w miejscowości Olsberg w kantonie Argowia, kilkanaście kilometrów na wschód od Bazylei. Należy do najważniejszych zabytków sakralnych regionu: figuruje w szwajcarskim spisie dóbr kultury o znaczeniu krajowym (kategoria A) i jest objęta ochroną w całości.

Jaka jest historia kościoła?

Zakon cysterek osiadł tu w pierwszej połowie XIII wieku. Siostry przeniosły się do Olsbergu około 1236 roku z wcześniejszej siedziby w Hortus Dei koło Untersteckholz, a w 1234 roku otrzymały papieskie przywileje cysterskie. Pierwszy kościół zaczęto budować wraz z przenosinami. W połowie XIV wieku zastąpiła go druga budowla, której mury włączono w obecny gmach.

Wielki pożar w 1427 roku zniszczył zabudowania; kościół ponownie konsekrowano w 1434 roku. Klasztor ucierpiał w czasie wojny trzydziestoletniej, w latach 1632–1635, a wcześniej, w 1525 roku, został splądrowany podczas powstania chłopskiego. Kanton Argowia zlikwidował konwent w 1805 roku.

Co zobaczysz w środku i na zewnątrz?

Dzisiejszy wygląd zawdzięcza kościół głównie epoce baroku. Opatka Maria Franziska von Eptingen, rządząca od 1670 roku, ufundowała barokowe wyposażenie, a w 1688 roku sprowadziła do kościoła relikwie świętego Wiktora. Strop z marmoryzowanego drewna i freski w technice grisaille pochodzą z 1662 roku. W 1715 roku dobudowano nową fasadę z wieżą dzwonną i usunięto przegrodę chórową oddzielającą zakonnice od wiernych. Ołtarze i tabernakulum dodano w połowie XVIII wieku.

Obok kościoła stoją pozostałe budynki klasztoru. W dawnym domu konwentu zachował się krużganek z piętnastoma późnogotyckimi przęsłami sklepiennymi, a plebania pochodzi z 1742 roku. Wewnętrzną renowację kościoła przeprowadzono w 1986 roku, zewnętrzną w 2013 roku.

Jak dziś wykorzystywany jest klasztor?

Po 1805 roku w murach działała szkoła dla dziewcząt, później zakład wychowawczy dla chłopców prowadzony przez fundację Pestalozziego. Od 2017 roku dawne budynki klasztorne zajmuje szkoła specjalna Schulheim Stift Olsberg. Kościół pozostaje w użyciu jako świątynia parafialna, więc zwiedzanie zwykle odbywa się poza godzinami nabożeństw.

Jak dojechać?

Olsberg leży w dolinie Violenbach, w pobliżu Rheinfelden i granicy z Niemcami, około 20 km od Bazylei. Najwygodniej dotrzeć samochodem lub z Rheinfelden komunikacją regionalną. Kościół stoi na północny zachód od centrum wsi, przy terenie dawnego klasztoru.

Najczęstsze pytania

Czy kościół ma status zabytku? Tak. Jest wpisany do inwentarza dóbr kultury Szwajcarii jako obiekt kategorii A, a w Argowii objęty ochroną kantonalną od 1963 roku i federalną od 1967 roku.

Z którego wieku pochodzi obecny kościół? Mury sięgają połowy XIV wieku, ale barokowy charakter nadały mu przebudowy z XVII i XVIII wieku, zwłaszcza fasada z 1715 roku.

Czy to ten sam Olsberg co w Niemczech lub w Bazylei-Wsi? Nie. Opisany kościół znajduje się w kantonie Argowia. Nazwę noszą też miejscowości w Niemczech i w kantonie Bazylea-Okręg.

Co mieści się dziś w budynkach klasztoru? Od 2017 roku działa tam szkoła specjalna Schulheim Stift Olsberg, dlatego teren poza kościołem służy głównie placówce.