Steigelfadbalm

Steigelfadbalm to jaskinia w zboczu masywu Rigi, w gminie Vitznau nad Jeziorem Czterech Kantonów (kanton Lucerna, Szwajcaria). Jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych i paleontologicznych w Szwajcarii Środkowej, a dziś cieszy się zainteresowaniem głównie wśród osób, które lubią łączyć górski spacer z historią epoki lodowcowej.

Co to za miejsce?

Steigelfadbalm powstała w zlepieńcu zwanym Nagelfluh, z którego zbudowana jest duża część Rigi. „Balm" w dialekcie niemieckojęzycznej Szwajcarii oznacza grotę lub okap skalny. Współrzędne obiektu to około 47,0175° N, 8,4941° E, czyli w pobliżu Vitznau, skąd na Rigi odjeżdża słynna kolej zębata.

Dlaczego jaskinia jest ważna?

W latach 1913–1937 prowadzono tu wykopaliska pod kierunkiem Wilhelma Amreina. Wydobyto ponad 3000 kości i ich fragmentów, z czego około 90 procent pochodzi od niedźwiedzia jaskiniowego. Zwierzęta te osiągały około 3,5 m długości, do 1,75 m w kłębie i około 1500 kg masy; żyły między 130 000 a 20 000 lat temu. Materiał z jaskini opracowali później naukowcy z Uniwersytetu Wiedeńskiego, a Steigelfadbalm trafiła do literatury jako skamieniałościonośna jaskinia niedźwiedzia w zlepieńcach Rigi.

Drugi powód sławy to ślady człowieka. W jaskini znaleziono niewielki, obustronnie obrobiony grocik z kwarcu. Podobne narzędzia datuje się na środkowy paleolit, czyli mniej więcej 300 000–35 000 lat temu. Kwarc nie jest miejscowy i mógł pochodzić z Alp Uri. To pierwszy dowód obecności neandertalczyków w Szwajcarii Środkowej. Późniejsi myśliwi także korzystali z groty: krzemienny nóż i brązowy grot strzały wskazują na neolit i epokę brązu.

Jak dojść do jaskini?

Do Steigelfadbalm nie dojedziesz samochodem ani koleją. Prowadzi do niej górska ścieżka piesza, którą można rozpocząć w Hinterbergen albo przy stacji Mittlerschwanden kolei Rigi Bahnen. Zabierz solidne buty trekkingowe. Teren to zbocze górskie, więc po deszczu bywa śliski.

Co zobaczysz na miejscu?

Przy jaskini stoi tablica informacyjna z opisem znalezisk archeologicznych. Samo wnętrze to naturalna nisza skalna, a nie rozbudowana trasa podziemna, więc nie spodziewaj się infrastruktury turystycznej. Znaleziska z wykopalisk nie są pokazywane w jaskini; część materiału o niedźwiedziach jaskiniowych prezentuje się w Lucernie, a kolekcje archeologiczne kantonu przechowuje Służba Archeologiczna Kantonu Lucerna.

Kiedy przyjechać?

Najlepiej wybrać miesiące, w których ścieżki na Rigi są suche i wolne od śniegu, czyli od późnej wiosny do jesieni. Warto zaplanować wędrówkę w ciągu dnia, bo w grocie nie ma oświetlenia. Informacje o dojściu i aktualnych warunkach przekaże Rigi Guest Service w Vitznau.

Najczęstsze pytania

Czy do Steigelfadbalm można wejść bez przewodnika? Tak, jaskinia leży przy publicznie dostępnej górskiej ścieżce, a przy wejściu stoi tablica informacyjna.

Czy jaskinia ma związek z neandertalczykami? Tak. Znaleziony tu kwarcowy grocik uznaje się za pierwszy dowód obecności neandertalczyków w Szwajcarii Środkowej.

Skąd wzięły się tam kości niedźwiedzi? Jaskinia służyła jako schronienie niedźwiedziom jaskiniowym w epoce lodowcowej. Zachowało się ponad 3000 kości i fragmentów, głównie tych zwierząt.

Skąd zacząć wędrówkę? Z Hinterbergen lub od stacji Mittlerschwanden kolei Rigi Bahnen.