Steenen Molen

Steenen Molen to murowany wiatrak stojący w Boechout, w prowincji Antwerpia, w Belgii. Jego nazwa dosłownie znaczy „kamienny młyn" i odróżnia go od licznych drewnianych wiatraków, które niegdyś dominowały w tym regionie Flandrii. Obiekt znajduje się przy dawnej drodze prowadzącej w kierunku Antwerpii i od dawna stanowi jeden z charakterystycznych punktów orientacyjnych gminy.

Skąd wziął się ten młyn?

Wiatrak powstał w 1782 roku z inicjatywy Jana Fransa Dielensa, prawnika przy Radzie Suwerennej Brabancji. Budowa nie obyła się bez sporów — sprzeciwiał się jej Frans Palms, młynarz prowadzący pobliski drewniany młyn Berderenmolen, obawiający się konkurencji. Mimo to Dielens uzyskał niezbędny przywilej od cesarza austriackiego Józefa II, wydany 16 maja 1782 roku, co pozwoliło mu dokończyć inwestycję. Od początku młyn pełnił podwójną funkcję — mielono w nim zboże, a obok działał także młyn olejowy.

Jak zmieniali się właściciele?

W 1817 roku, w wyniku dziedziczenia, młyn trafił w ręce Jana Corluya i Elisy Palms — córki młynarza z konkurencyjnego Berderenmolen. To właśnie połączenie tych dwóch rodzin młynarskich zamknęło dawny spór o rynek. Część olejowa obiektu przestała działać na przełomie XIX i XX wieku (źródła wskazują na rok 1896 lub 1906), natomiast sam wiatrak zbożowy pracował znacznie dłużej.

Co przetrwał podczas wojny?

Steenen Molen został uznany za zabytek 13 października 1943 roku, jednak zaledwie rok później, w 1944 roku, ucierpiał poważnie w wyniku trafienia pociskiem V1 — jedną z niemieckich broni odwetowych używanych w końcowej fazie II wojny światowej. Zniszczenia były na tyle poważne, że dalsze funkcjonowanie młyna w tradycyjnej formie stanęło pod znakiem zapytania.

Jak wyglądała powojenna odbudowa?

Po wojnie zamontowano mechaniczny system mielenia napędzany silnikiem diesla pochodzącym z wyposażenia armii brytyjskiej — działał on aż do 1975 roku, zastępując tradycyjny napęd wiatrowy w codziennej pracy młyna. W 1965 roku przeprowadzono remont skrzydeł i mechanizmu przez znanych budowniczych młynów, firmę Caers z miejscowości Retie. Mimo tych prac obiekt przez kolejne dekady podupadał, aż w 2004 roku zakończono jego kompleksową restaurację, która przywróciła mu obecny, dobrze zachowany wygląd.

Dlaczego warto go zobaczyć dzisiaj?

Steenen Molen to dziś przykład tego, jak XVIII-wieczna architektura przemysłowa może przetrwać wojenne zniszczenia, okres zaniedbania i wreszcie doczekać się starannej konserwacji. Murowana konstrukcja, rzadsza niż typowe drewniane wiatraki tego regionu, czyni go interesującym celem dla miłośników historii techniki i architektury wiejskiej Flandrii.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano Steenen Molen? Młyn wzniesiono w 1782 roku na mocy przywileju wydanego przez cesarza Józefa II.

Dlaczego młyn nazywa się „kamienny"? Nazwa odróżnia go od okolicznych drewnianych wiatraków — Steenen Molen zbudowano w całości z muru.

Co się z nim stało podczas II wojny światowej? W 1944 roku młyn został poważnie uszkodzony przez pocisk V1, mimo że rok wcześniej uznano go za zabytek.

Czy młyn nadal działa? Po restauracji zakończonej w 2004 roku obiekt zachował swój historyczny wygląd, choć jego produkcyjne wykorzystanie z czasem ustąpiło funkcji zabytkowej.