Statue of John of Nepomuk (Brno-Bohunice)

Socha świętego Jana Nepomucena w Brnie-Bohunicích to barokowy pomnik z 1722 roku, jeden z najstarszych zabytków tej brneńskiej dzielnicy. Stoi dziś przy ulicy Lány, niedaleko centrum handlowego Kaufland, i jest wpisana do rejestru zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Co przedstawia ta rzeźba?

Socha ukazuje świętego Jana Nepomucena osadzonego na wysokim, profilowanym cokole o nieregularnym, falistym obrysie. Cokół zwęża się ku górze i zdobią go cztery pionowe wgłębienia, w których umieszczono prostokątne pola z łacińskim napisem. Tekst ułożony jest jako chronogram – specjalna kompozycja liter, w której wybrane znaki odczytane jako liczby rzymskie dają rok powstania pomnika, czyli 1722. Napis to modlitewna formuła proszącą świętego o opiekę nad tymi, którzy go poszukują i mu ufają.

Skąd wzięła się i dlaczego zmieniła miejsce?

Pierwotnie pomnik stał w innym miejscu Bohunic – w okolicy dzisiejszego Červeného kopca, na skrzyżowaniu ulic Jihlavská i Jílová. W 1953 roku trzeba było go przenieść, ponieważ w tamtym rejonie prowadzono wydobycie gliny na potrzeby lokalnego przemysłu ceglarskiego – teren, na którym stała socha, znalazł się w obszarze eksploatacji. Nowym miejscem stała się ulica Lány, gdzie pomnik stoi do dziś, choć krajobraz wokół niego zmienił się nie do poznania: dawne przedmieścia ustąpiły miejsca powojennej zabudowie, a w bezpośrednim sąsiedztwie powstał później kompleks handlowy Kaufland.

Jak dbano o pomnik przez lata?

Trzy wieki ekspozycji na zewnątrz odcisnęły piętno na kamiennej rzeźbie, dlatego w 1992 roku przeprowadzono jej gruntowną renowację. Prace konserwatorskie pozwoliły zachować oryginalną formę baroko­wego cokołu wraz z łacińską inskrypcją, mimo że sama rzeźba przetrwała już dwa przeniesienia w swojej historii – najpierw fizyczne przesunięcie w przestrzeni miejskiej, a potem zmianę całego otoczenia z rolniczego przedmieścia na dzielnicę mieszkaniowo-usługową. Status zabytku kultury chroni pomnik przed dalszymi ingerencjami i gwarantuje mu opiekę konserwatorską w przyszłości.

Kim był święty Jan Nepomucen?

Jan Nepomucki (zm. 1393) był wikariuszem generalnym praskiej diecezji za panowania króla Wacława IV. Według tradycji został z rozkazu króla zrzucony z mostu Karola do Wełtawy – stąd jego późniejszy kult jako patrona mostów, wód i ochrony przed powodziami, a także patrona tajemnicy spowiedzi. Kanonizowano go w 1729 roku, a fala kultu, jaka nastąpiła po kanonizacji, sprawiła, że w całych Czechach i na Morawach w XVIII wieku stawiano dziesiątki podobnych barokowych figur – przy mostach, na rynkach, skrzyżowaniach dróg i przy wjazdach do wsi. Socha w Bohunicích, powstała zaledwie trzy lata przed oficjalną kanonizacją świętego, wpisuje się dokładnie w ten szeroki nurt pobożności ludowej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Socha znajduje się przy ulicy Lány w dzielnicy Brno-Bohunice, w bezpośrednim sąsiedztwie centrum handlowego Kaufland. Miejsce jest ogólnodostępne i można je odwiedzić bez żadnych ograniczeń, spacerując po tej części miasta.

Najczęstsze pytania

Jak stary jest pomnik? Rzeźba pochodzi z 1722 roku – dokładna data zapisana jest w formie chronogramu w łacińskim napisie na cokole.

Czy socha zawsze stała w tym samym miejscu? Nie. Pierwotnie stała w okolicy Červeného kopca, na skrzyżowaniu ulic Jihlavská i Jílová, a na obecne miejsce przy ulicy Lány przeniesiono ją w 1953 roku z powodu wydobycia gliny w dawnej lokalizacji.

Czy pomnik jest chroniony prawnie? Tak, figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej, co zapewnia mu ochronę konserwatorską.