Statue of Jan Smuts

Pomnik Jana Smutsa to naturalnej wielkości brązowa rzeźba stojąca po północnej stronie Parliament Square w Londynie, w dzielnicy City of Westminster. Upamiętnia południowoafrykańskiego żołnierza i polityka, który odegrał też rolę w brytyjskiej polityce wojennej. To jedno z niewielu dzieł na tym placu wykonanych przez czołowego artystę nowoczesnego, a nie specjalistę od XIX-wiecznych pomników.

Gdzie dokładnie stoi?

Figura znajduje się po północnej stronie Parliament Square, pomiędzy pomnikiem lorda Palmerstona a pomnikiem Davida Lloyda George'a. Plac leży naprzeciwko budynku Parlamentu, więc pomnik łatwo połączyć ze spacerem obok Opactwa Westminsterskiego, Big Bena i innych charakterystycznych miejsc okolicy. To otwarta przestrzeń publiczna, dlatego rzeźbę można obejrzeć o każdej porze dnia.

Kto i kiedy go wykonał?

Autorem jest Jacob Epstein, brytyjski rzeźbiarz znany ze śmiałego, fakturowego modelowania postaci. Pomnik odsłonięto 7 listopada 1956 roku. Winston Churchill, wieloletni przyjaciel i wielbiciel Smutsa, popierał pomysł upamiętnienia generała, jednak rok wcześniej zakończył urzędowanie jako premier i był zbyt chory, by przybyć na uroczystość. Odsłonięcia dokonał w jego zastępstwie przewodniczący Izby Gmin, William Morrison.

Co przedstawia?

Smuts ma na sobie mundur feldmarszałka i jest lekko pochylony do przodu, w zdecydowanej, energicznej pozie, a nie w sztywnej, paradnej. Powierzchnia brązu jest szorstka i ekspresyjna, co typowe dla Epsteina, dzięki czemu twarz i płaszcz wyglądają żywo, niemal jak szkic. Rzeźba stoi na granitowym cokole wydobytym w Południowej Afryce, co wiąże pomnik z krajem, którym Smuts kierował.

Kim był Jan Smuts?

Jan Christian Smuts (1870-1950) był południowoafrykańskim mężem stanu i dowódcą wojskowym, premierem swojego kraju oraz feldmarszałkiem armii brytyjskiej. W czasie I wojny światowej zasiadał w Imperialnym Gabinecie Wojennym, a po obu wojnach był wpływowym głosem w dyskusjach o nowym porządku międzynarodowym. Jego dziedzictwo jest jednak sporne: popierał politykę segregacji w Południowej Afryce i ten fragment jego biografii stanowi ważny kontekst dla każdego, kto ogląda dziś pomnik.

Ochrona zabytkowa

W 1970 roku pomnik wpisano na listę obiektów chronionych Grade II, co potwierdza jego znaczenie historyczne i artystyczne oraz chroni go przed nieodpowiednimi zmianami.

Wskazówki dla zwiedzających

• Pomnik można oglądać bezpłatnie, a mija go wielu turystów idących do Parlamentu i Opactwa.
• Parliament Square to ruchliwe rondo, więc korzystaj z oznaczonych przejść.
• Przyjrzyj się z bliska cokołowi i fakturze brązu; kontrast gładkiego kamienia i szorstkiego metalu łatwo przeoczyć z daleka.
• Zobacz też pozostałe pomniki na placu, które razem tworzą plenerową galerię postaci politycznych z Wielkiej Brytanii i świata.

Najczęstsze pytania

Kto wykonał pomnik Jana Smutsa? Jacob Epstein.

Kiedy go odsłonięto? 7 listopada 1956 roku, a ceremonii dokonał przewodniczący Izby Gmin.

Czy jest chroniony? Tak, od 1970 roku ma status Grade II.

Czy wstęp jest płatny? Nie, pomnik stoi na publicznym placu i można go oglądać za darmo.