Statue of Charles IV, Křižovnické Square

Pomnik Karola IV to okazały posąg z brązu stojący na Křižovnickém náměstí (placu Krzyżowników) w praskim Starym Mieście, dosłownie kilka kroków od praskiego przyczółka Mostu Karola. Przedstawia Karola IV, króla Czech i cesarza rzymsko-niemieckiego, i należy do najbardziej rozpoznawalnych pomników historycznych w centrum Pragi, wpisanego na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Křižovnické náměstí leży na styku Starego Miasta i Mostu Karola, tuż przy kościele św. Franciszka z Asyżu i dawnym klasztorze krzyżowników z czerwoną gwiazdą. To jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w Pradze — pomnik mija niemal każdy turysta zmierzający na most lub schodzący z niego w stronę Starego Miasta. Współrzędne miejsca to 50.086309, 14.413899.

Kto zaprojektował pomnik i jak powstał?

Model rzeźby zaprojektował drezdeński rzeźbiarz Ernst Julius Hähnel, a sam odlew z brązu wykonał norymberski ludwisarz Jacob Daniel Burgschmiet. Żeliwny cokół, na którym stoi postać cesarza, powstał w hutach w Lauchhammer w Saksonii — ośrodku znanym w XIX wieku z odlewnictwa artystycznego. Połączenie drezdeńskiego projektu, norymberskiego odlewu i saksońskiego cokołu pokazuje, jak transgraniczne bywało wykonanie tego typu monumentalnych realizacji.

Z jakiej okazji powstał pomnik?

Inicjatywa wzniesienia pomnika wiązała się z pięćsetną rocznicą założenia Uniwersytetu Karola — najstarszej uczelni w Europie Środkowej, powołanej przez Karola IV w 1348 roku. Odsłonięcie planowano pierwotnie na rok 1848, dokładnie pięćset lat po wystawieniu aktu fundacyjnego uczelni. Rewolucyjne wydarzenia Wiosny Ludów w 1848 roku pokrzyżowały jednak plany uroczystości, a samo odsłonięcie pomnika odbyło się ostatecznie dopiero 31 stycznia 1851 roku.

Co przedstawia cokół pomnika?

Na cokole, poniżej postaci cesarza, umieszczono cztery alegoryczne figury reprezentujące fakultety średniowiecznego Uniwersytetu Karola: wydział sztuk wyzwolonych, teologii, prawa oraz medycyny. To nawiązanie wprost do genezy pomnika — upamiętnienia założyciela uczelni poprzez symbole jej pierwotnej struktury organizacyjnej.

Dlaczego lokalizacja placu wymagała prac budowlanych?

Aby uzyskać odpowiednio dużą, reprezentacyjną powierzchnię pod pomnik przy samym moście, konieczne było zasypanie fragmentu koryta Wełtawy między pierwszym przęsłem Mostu Karola a budynkiem klasztoru krzyżowników. Dzięki temu powstał plac o kształcie i wielkości pozwalającej eksponować monument w sposób godny jego rangi, widoczny zarówno z mostu, jak i z nabrzeża Starego Miasta.

Jak pomnik wpisuje się w krajobraz Starego Miasta?

Pomnik stoi w bezpośrednim sąsiedztwie wieży mostowej Starego Miasta i kościoła krzyżowników, tworząc razem z nimi jeden z najbardziej fotografowanych zespołów architektoniczno-rzeźbiarskich w Pradze. Spacerując od Starego Miasta w stronę Mostu Karola, mija się go niemal automatycznie, co czyni go naturalnym punktem orientacyjnym przy zwiedzaniu historycznego centrum.

Najczęstsze pytania

Kogo przedstawia pomnik na Křižovnickém náměstí? Karola IV, króla Czech i cesarza rzymsko-niemieckiego, założyciela Uniwersytetu Karola w Pradze.

Kiedy odsłonięto pomnik? 31 stycznia 1851 roku, choć pierwotnie planowano to na rok 1848.

Dlaczego odsłonięcie opóźniło się o kilka lat? Zaplanowane na 1848 rok uroczystości pokrzyżowały wydarzenia Wiosny Ludów, przez co pomnik odsłonięto ostatecznie dopiero w 1851 roku.

Kto zaprojektował i odlał pomnik? Model zaprojektował drezdeński rzeźbiarz Ernst Julius Hähnel, odlewu z brązu dokonał norymberski ludwisarz Jacob Daniel Burgschmiet, a żeliwny cokół wykonano w hutach Lauchhammer w Saksonii.

Co znajduje się na cokole pomnika? Cztery alegoryczne figury symbolizujące fakultety średniowiecznego Uniwersytetu Karola: sztuk wyzwolonych, teologii, prawa i medycyny.