Starý Stránov Castle

Starý Stránov to malownicza średniowieczna ruina niewielkiego gródka, wznosząca się na skalistym cyplu nad lewym brzegiem Jizery, tuż nad osadą Zámostí koło Pískové Lhoty. Choć z dawnej warowni ostały się dziś tylko fragmenty murów, miejsce zachowało surowy, romantyczny klimat i jest chętnie odwiedzane przez miłośników pieszych wędrówek po środkowym biegu Jizery.

Jak dotrzeć?

Zámostí leży w powiecie Mladá Boleslav, w środkowych Czechach, w pobliżu Pískové Lhoty i Horek nad Jizerou. Do ruin dochodzi się szlakiem pieszym oznaczonym kolorem czerwonym, prowadzącym od Horek nad Jizerou, dalej przez Krnsko w stronę Mladej Boleslavi. Cypel, na którym stoi gródek, wznosi się bezpośrednio nad korytem rzeki, co samo w sobie czyni miejsce atrakcyjnym punktem widokowym na dolinę Jizery.

Co zobaczysz?

Gródek zbudowano na planie bez wieży, jako jednoczęściowe założenie z piętrowym, niesklepionym pałacem. Od strony południowej, jedynej dostępnej łagodnym podejściem, obiekt chroniła fosa i przedbramie, natomiast od północy i wschodu naturalną osłonę stanowił stromy jar opadający ku rzece, wzmocniony dodatkowo głęboką fosą. Do dziś zachowała się niemal w całości długa ściana zewnętrzna pałacu, zwrócona w stronę Jizery, a także obie krótsze ściany boczne z widocznymi śladami po oknach i otworach na belki stropowe. Widać również fragmenty murów obwodowych dawnych umocnień. Część kamienia z ruin posłużyła w późniejszych wiekach do budowy okolicznych domów — kilka współczesnych zabudowań stoi dziś w miejscu dawnych fos i na terenie samego grodziska.

Pierwsza pisemna wzmianka o warowni pochodzi z 1297 roku, kiedy władał nią Mikuláš z Hrádku. Wkrótce potem obiekt przeszedł w ręce rodu Myšków, którzy pierwotną drewnianą strażnicę przebudowali w kamienny gródek — stąd jedna z dawnych nazw miejsca, Myškův hrádek. Ród Myšków utrzymał się tu aż do 1492 roku, gdy władanie przejęli Stránovští ze Sovojovic. To właśnie od tego momentu obiekt zaczęto nazywać Starým Stránovem — dla odróżnienia od nowej siedziby rodu wzniesionej gdzie indziej. Stránovští jednak nie rezydowali w starym gródku na stałe, przez co budowla stopniowo popadała w ruinę, aż pozostały z niej jedynie mury widoczne dzisiaj.

Ze względu na swoje położenie ruiny bywały też nazywane Hrádkiem nad Jizerou lub Hrádkiem nad Zámostím — nazwy te podkreślają zarówno bliskość rzeki, jak i sąsiedztwo osady leżącej u stóp wzgórza.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ jest to ruina na wolnym powietrzu, najlepszą porą na wizytę są miesiące wiosenne i letnie, gdy dłuższe dni i sprzyjająca pogoda ułatwiają dojście czerwonym szlakiem oraz spacer po samym cyplu. Jesienią teren bywa spokojniejszy i mniej uczęszczany, co doceniają osoby szukające kontaktu z historią z dala od tłumów. Warto pamiętać, że jest to stanowisko archeologiczne — poruszanie się po terenie dawnego grodziska wymaga ostrożności, zwłaszcza w pobliżu krawędzi jaru i dawnych fos.

Najczęstsze pytania

Skąd wzięła się nazwa Starý Stránov? Nazwa pojawiła się po 1492 roku, gdy gródek przeszedł we władanie rodu Stránovských ze Sovojovic, którzy posiadali też inną, nowszą siedzibę — stąd rozróżnienie na „stary" i „nowy" Stránov.

Kto pierwotnie władał tym miejscem? Pierwsza wzmianka z 1297 roku wskazuje Mikuláša z Hrádku, a następnie obiektem przez dekady władał ród Myšków, który przebudował drewnianą strażnicę w kamienny gródek.

Co zachowało się z dawnej budowli? Do dziś stoi długa zewnętrzna ściana palácu od strony Jizery oraz obie krótsze ściany boczne ze śladami okien, a także fragmenty murów obronnych i pozostałości fos.

Jak dojść do ruin? Prowadzi tam czerwony szlak pieszy z Horek nad Jizerou przez Krnsko w stronę Mladej Boleslavi, a sam gródek stoi na skalnym cyplu nad Zámostím.