Starý dvůr

Starý dvůr to pozostałości średniowiecznej warowni obronnej w mieście Krupka, w czeskich Rudawach (Krušné hory), tuż przy granicy z Saksonią.

Co to za miejsce i skąd wzięła się jego nazwa?

Obiekt znany jest też pod niemiecką nazwą Althof, co po prostu znaczy „stary dwór" – nazwa odnosi się do jego wieku i statusu jednej z najstarszych siedzib rycerskich w okolicy Krupki. Pierwsza pisemna wzmianka o warowni pochodzi z 1443 roku, choć badacze przyjmują, że sam obiekt powstał wcześniej, prawdopodobnie już w XIV wieku. Pierwotnie stał on pomiędzy dwiema odrębnymi miejscowościami – Bohosudovem i Krupką – które z czasem zrosły się w jeden organizm miejski, dlatego dziś warownia leży w granicach administracyjnych Krupki.

Jak wyglądała warownia i jaką miała konstrukcję obronną?

Starý dvůr zaprojektowano jako okrągłe grodzisko o średnicy około 23–24 metrów, otoczone zewnętrznym murem oraz fosą wypełnioną wodą, szeroką na blisko 14,5–15 metrów i wyłożoną kamieniem. Do właściwego dworu prowadził czteroprzęsłowy kamienny most. Na terenie grodziska stał prostokątny budynek mieszkalny o wymiarach około 8 na 11 metrów, wyposażony w sklepione piwnice oraz dobudowaną w północno-zachodnim narożniku klatkę schodową. Taki układ – krąg ziemny, fosa i murowany dom w środku – był typowy dla mniejszych siedzib rycerskich chroniących majątki ziemskie, w odróżnieniu od dużych zamków obronnych budowanych z myślą o kontroli szlaków handlowych czy kopalń.

Kto władał warownią i co się z nią stało?

Przez kolejne stulecia Starý dvůr zmieniał właścicieli. W 1443 roku należał do rodziny Martina Hengsta, w 1450 roku wymieniany jest jako posiadłość Hanuše Glaca, a pod koniec XVI wieku, w 1594 roku, właścicielem był Jiří Klippel. Później dobra przechodziły przez ręce Diviša Klugego, a w 1637 roku trafiły do Adama Peceliusa von Adlerheim. W 1651 roku warownię przejęło jezuickie kolegium w Chomutovie. Budynek mieszkalny przetrwał do 1883 roku – wtedy rozebrano ostatnie pozostałości murowanych zabudowań, a piwnice zasypano. Ziemny krąg fortyfikacji oraz fosa przetrwały jednak do dziś w stosunkowo dobrym stanie.

Gdzie dokładnie znajduje się Starý dvůr i czy można go zwiedzać?

Grodzisko leży ponad miejskim basenem kąpielowym w Krupce, w miejscu dawnej granicy między Bohosudovem a Krupką. Teren jest dostępny publicznie i można go swobodnie odwiedzić, spacerując wzdłuż zachowanego wału i fosy. Warto wiedzieć, że w latach 80. XX wieku część fosy wyłożono betonem – posłużyła wtedy do podgrzewania wody dla pobliskiego basenu, co jest ciekawym przykładem współistnienia zabytku z nowoczesną infrastrukturą miejską.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Starý dvůr? Pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1443 roku, ale sama warownia powstała najprawdopodobniej już w XIV wieku.

Co się stało z murowanymi zabudowaniami warowni? Ostatnie elementy budynku mieszkalnego rozebrano w 1883 roku, a piwnice zasypano. Do dziś zachował się jedynie ziemny krąg fortyfikacji i fosa.

Czy Starý dvůr można dziś zwiedzić? Tak, teren jest ogólnodostępny – można obejrzeć zachowany wał ziemny oraz fosę, położone tuż nad miejskim basenem w Krupce.

Jak inaczej nazywano tę warownię? Obiekt funkcjonował również pod niemiecką nazwą Althof.