Starý Berštejn

Starý Berštejn to zrujnowany zamek w miejscowości Vrchovany, w kraju libereckim w Czechach, wznoszący się na bazaltowym wzgórzu Berkovský vrch na wysokości około 480 m n.p.m., niedaleko miasteczka Dubá w powiecie Česká Lípa.

Gdzie dokładnie leży zamek?

Ruiny stoją w katastrze wsi Vrchovany, w krajobrazie znanym jako Máchův kraj - okolicy nazwanej na cześć poety Karla Hynka Máchy, kojarzonej z licznymi zamkami i zrujnowanymi warowniami rozsianymi po bazaltowych wzgórzach regionu. Berkovský vrch, na którym stoi Starý Berštejn, dobrze widać z okolicy dzięki charakterystycznej, stromej sylwetce wzniesienia.

Kto zbudował zamek?

Zamek wzniósł Jindřich Hlaváč z Dubé wkrótce po 1400 roku, w okresie podziału majątku wśród rozrastającej się rodziny Hlaváčów. W 1407 roku odziedziczył po bracie posiadłość Jestřebí, zarządzając odtąd oboma majątkami jednocześnie.

W połowie XV wieku zamek przeszedł w ręce panów z Vartenberka - źródła wymieniają Zikmunda z Berštejna jako ówczesnego właściciela. Około 1500 roku majątek wrócił do rodu Berków, tym razem w osobie Jiřího Berki.

Dlaczego zamek nazywa się "Starý" i popadł w ruinę?

W 1547 roku, przy podziale majątku między synów Aleša Berki, zamek przypadł Adamowi Berce. Ten jednak postanowił wybudować sobie nową siedzibę - zamek Nový Berštejn - i przestał dbać o dotychczasową warownię. Odtąd stary obiekt zaczęto odróżniać od nowego właśnie przydomkiem "Starý" (Stary). Opuszczona budowla niszczała, a okoliczni mieszkańcy rozbierali jej mury na materiał budowlany do własnych domów. W zapisie podziału majątku między synów Adama z 1592 roku zamek nie jest już nawet wymieniany - w tym czasie musiał być już całkowitą ruiną.

Co zobaczysz dzisiaj?

Do naszych czasów zachowała się przede wszystkim wieża zamkowa oraz pozostałości bastionów otaczających niewielkie przedzamcze. To skromne, ale czytelne ślady dawnej warowni - dla miłośników średniowiecznych ruin i historii regionu to wciąż wartościowy cel wycieczki po okolicach Dubé. Od 1965 roku obiekt figuruje w rejestrze zabytków kultury.

Czy można zwiedzać Starý Berštejn?

Zamek stoi na terenie prywatnym i nie jest ogólnodostępny na co dzień. Zwiedzanie wnętrza jest możliwe wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu z właścicielem - grupy pasjonatów historii mogą umówić się telefonicznie lub pisemnie z odpowiednim wyprzedzeniem. Warto o tym pamiętać, planując wycieczkę - spontaniczna wizyta bez wcześniejszego kontaktu może zakończyć się jedynie oglądaniem zamku z zewnątrz.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ze względu na ograniczoną dostępność najlepiej najpierw skontaktować się z właścicielem i ustalić termin wizyty z wyprzedzeniem, zamiast liczyć na przypadkowe zwiedzanie na miejscu. Sama okolica - wzgórza Máchova kraju wokół Dubé - zachęca do dłuższej wycieczki łączącej kilka punktów historycznych regionu.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Starý Berštejn? Na bazaltowym wzgórzu Berkovský vrch w katastrze wsi Vrchovany, niedaleko miasta Dubá w powiecie Česká Lípa, w kraju libereckim.

Kiedy powstał zamek? Wkrótce po 1400 roku, z inicjatywy Jindřicha Hlaváča z Dubé.

Dlaczego zamek nazywa się "Starý" (Stary) Berštejn? Ponieważ w 1547 roku Adam Berka wybudował nową siedzibę - Nový Berštejn - a dotychczasowy zamek zaczęto określać jako "stary", odkąd popadł w zapomnienie i ruinę.

Czy da się wejść do środka zamku? Obiekt jest własnością prywatną, a zwiedzanie możliwe jest wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu z właścicielem, telefonicznie lub pisemnie.