Stalse Molen

Stalse Molen to zabytkowy młyn wodny stojący nad rzeczką Zwarte Beek, w miejscowości Koersel, będącej dziś dzielnicą Beringen w belgijskiej prowincji Limburg. Jego nazwa pochodzi od pobliskiej osady Stal, leżącej na północny wschód od budowli, choć w dokumentach spotyka się też określenie Lemmensmolen — od rodziny Lemmens, która jest właścicielem obiektu od 1827 roku.

Jak długa jest historia tego młyna?

Pierwsza budowla młyńska w tym miejscu istniała już w 1350 roku, co czyni Stalse Molen jednym ze starszych obiektów przemysłowych w regionie. Młyn stał na granicy między dawnymi wsiami Stal i Koersel, a jego kolejni młynarze byli zobowiązani do płacenia rocznych opłat i podatków na rzecz różnych rodów, do których w danym okresie należała ziemia i prawo wodne.

Co wiadomo o przebudowach obiektu?

Konstrukcja, którą można oglądać dziś, w dużej mierze pochodzi z 1684 roku — datę tę odczytano z inskrypcji wyrytej w drewnianej więźbie dachowej, co pozwoliło precyzyjnie ustalić moment gruntownej przebudowy młyna. Kolejna istotna zmiana nastąpiła w 1882 roku, kiedy budynek wzniesiono od nowa w cegle, nadając mu formę zbliżoną do tej, jaką można zobaczyć obecnie. Przez wieki młyn łączył więc w sobie elementy starszej, drewnianej konstrukcji z murowaną XIX-wieczną obudową.

Kiedy młyn przestał działać na wodę?

Koło wodne, przez dziesięciolecia napędzające mechanizmy młyńskie, z czasem uległo znacznemu zużyciu. W 1947 roku, gdy jego stan techniczny nie pozwalał już na dalszą eksploatację, zdecydowano się zastąpić napęd wodny napędem elektrycznym. Był to moment przełomowy w historii obiektu — koniec epoki młynarstwa opartego wyłącznie na sile płynącej wody i przejście do nowocześniejszej, choć mniej malowniczej technologii.

Dlaczego Stalse Molen jest dziś chroniony?

Stalse Molen posiada status zabytku chronionego prawem. Wpisano go na listę ze względu na wartość jako przykład młyna wodnego z drugiej połowy XIX wieku, w którym zachowały się jednocześnie elementy starszego pochodzenia oraz XX-wieczne adaptacje, takie jak wspomniany napęd elektryczny. Ochroną objęto również stojący na przeciwległym brzegu rzeki dawny budynek olejarni, który stanowi integralne uzupełnienie zespołu młyńskiego i świadczy o wielofunkcyjnym charakterze dawnego kompleksu przemysłowego.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Zwiedzający mogą dziś podziwiać bryłę młyna wraz z otoczeniem — położenie nad Zwarte Beek, charakterystyczną murowaną XIX-wieczną fasadę oraz ślady starszej, drewnianej konstrukcji dachu. To miejsce dla osób zainteresowanych historią techniki i dawnego rzemiosła młynarskiego w regionie Limburgii, a spokojne, nadrzeczne otoczenie sprawia, że dobrze komponuje się ono także z pieszą lub rowerową wycieczką po okolicach Koersel i Beringen.

Najczęstsze pytania

Skąd wzięła się nazwa Stalse Molen? Nazwa pochodzi od pobliskiej osady Stal, położonej na północny wschód od młyna.

Dlaczego młyn bywa nazywany Lemmensmolen? To określenie odnosi się do rodziny Lemmens, właścicieli obiektu od 1827 roku.

Od kiedy w tym miejscu istnieje młyn? Pierwszy młyn w tej lokalizacji odnotowano już w 1350 roku, choć obecna forma budowli pochodzi z późniejszych przebudów z 1684 i 1882 roku.

Czy młyn nadal napędzany jest wodą? Nie — koło wodne zastąpiono napędem elektrycznym w 1947 roku, gdy jego stan techniczny uniemożliwiał dalsze użytkowanie.