St Ninian's Cave

St Ninian's Cave to nadmorska jaskinia w Physgill Glen koło Whithorn, na półwyspie Machars w Dumfries and Galloway w południowo-zachodniej Szkocji. Od wieków wiąże się ją ze świętym Ninianem, a dziś jest celem pieszych wypraw i pielgrzymek.

Dlaczego ta jaskinia jest ważna?

Tradycja głosi, że Ninian, misjonarz związany z pobliskim Whithorn, mógł przychodzić tu na modlitwę w odosobnieniu. Historic Environment Scotland podkreśla, że tego nie da się potwierdzić. Badacze rozważają też inne role jaskini: małej kaplicy albo warsztatu rzeźbiarskiego. Kolejne obrywy skał sprawiły, że wnętrze jest dziś znacznie mniejsze niż dawniej.

Co zobaczysz na miejscu?

Największą wartość mają rzeźbione krzyże. Wykopaliska w latach 80. XIX wieku i w 1950 roku dały 18 kamieni z krzyżami; większość tkwiła w nowożytnym murze, inne leżały luzem w jaskini lub przy jej wejściu. Dziś pokazuje się je w muzeum przy Whithorn Priory. Dziesięć krzyży wykuto bezpośrednio w ścianie jaskini, a część z nich przypisuje się pielgrzymom z VIII i IX wieku. Datowanie pozostaje sporne.

Są też późniejsze napisy z lat 1718, 1866 i 1871 oraz współczesne krzyżyki układane z drewna wyrzuconego przez morze i z kamyków. Miejsce nadal odwiedzają pielgrzymi, między innymi katolicy.

Jak dojść do St Ninian's Cave?

Szlak zaczyna się przy drodze koło farmy Kidsdale, gdzie parkuje się za opłatą wrzucaną do skrzynki. Trasa wg ulotki rady hrabstwa Dumfries and Galloway liczy około 3,3 km w obie strony i zajmuje mniej więcej godzinę. Prowadzi przez zalesioną dolinę Physgill Glen, a następnie po kamienistej plaży. Ostatni odcinek jest nierówny, więc przydadzą się solidne buty. Niektóre opisy podają alternatywny start przy Physgill House, skąd do jaskini jest około mili.

Kiedy jechać?

Najlepiej przy odpływie i w suchą pogodę. Przy bardzo wysokim przypływie dojście do jaskini bywa utrudnione. Przed wyjazdem sprawdź na stronie Historic Environment Scotland aktualny status: jaskinia była zamykana dla prac konserwatorskich, a sam spacer do wybrzeża pozostawał dostępny.

Co jeszcze zobaczyć w okolicy?

Warto połączyć spacer z wizytą w Whithorn, gdzie w muzeum przy Priory oglądasz kamienie z krzyżami z jaskini i ślady wczesnego chrześcijaństwa w Szkocji. Wybrzeże Machars daje też krótkie trasy w stronę Port Castle Bay i Isle of Whithorn.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp do jaskini jest płatny? Nie podano opłaty za wejście. Płaci się jedynie za parking, wrzucając datek do skrzynki przy Kidsdale.

Ile trwa spacer? Około godziny w obie strony przy spokojnym tempie, razem około 3,3 km.

Czy zobaczę oryginalne krzyże? Dziesięć jest wykutych w ścianie jaskini, jeśli jest ona otwarta. Kamienie znalezione luzem trafiły do muzeum w Whithorn.

Czy to miejsce jest związane ze świętym Ninianem na pewno? To tradycja, a nie udowodniony fakt. Historyczność jego pobytu w jaskini nie jest potwierdzona, ale jako miejsce pielgrzymek działa od wielu wieków.