St Andrew's Church, Portland

Kościół św. Andrzeja (St Andrew's Church) w Portland to malownicza ruina kościoła na klifie nad zatoczką Church Ope Cove, na Isle of Portland w hrabstwie Dorset w południowej Anglii. Przez setki lat był pierwszym kościołem parafialnym wyspy, a dziś należy do jej najcenniejszych zabytków.

Czym jest kościół św. Andrzeja w Portland?

To pozostałości średniowiecznej świątyni, położonej wysoko nad zatoczką Church Ope Cove. Kościół pełnił funkcję parafialną aż do połowy XVIII wieku. Obecnie jest zabytkiem klasy II* (Grade II* Listed Building) oraz chronionym zabytkiem archeologicznym (Scheduled Monument). Ochroną objęto także południowy mur oporowy cmentarza (klasa II) oraz trzy zachowane nagrobki, stojące około 7 metrów na południe od kościoła.

Jaka jest historia ruin?

Przypuszcza się, że na miejscu stała wcześniej saksońska świątynia. W 1042 roku Edward Wyznawca przekazał Portland benedyktynom z klasztoru św. Swithuna w Winchester, a ci około 1100 roku wznieśli tu nowy kościół na dawnych fundamentach. W latach 1340 i 1404 na wybrzeżu lądowali francuscy najeźdźcy, którzy podpalali kościółek; za każdym razem odbudowywano go i rozbudowywano.

Kłopoty przyniosły też osuwiska. W 1625 roku obsunięcie ziemi uszkodziło świątynię, a połowa cmentarza zsunęła się na plażę. Kolejne osuwisko z lat 1734–1735 (Southwell Landslip) zniosło w dół następne groby. Koszty napraw były wysokie, więc po około dziesięciu latach kościół porzucono, a nową świątynię zbudowano w St George's Reforne. W czasie II wojny światowej teren został dodatkowo uszkodzony przez bombę.

Co zobaczyć w okolicy?

• Church Ope Cove – niewielka zatoczka poniżej ruin. Nazwa pochodzi od kościoła oraz lokalnego słowa „ope", oznaczającego wąską szczelinę w klifie prowadzącą do wody.
• Rufus Castle (Bow and Arrow Castle) – średniowieczna warownia na skalnym cyplu nad zatoczką, widoczna z okolicy kościoła.
• Cmentarz przy kościele – stare nagrobki wśród zieleni, w tym te, które przetrwały osuwiska.
• Szlak South West Coast Path – wybrzeżem Dorset prowadzi znany szlak, z którego łatwo dojść do zatoczki.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży kościół św. Andrzeja w Portland? Na wyspie Portland w hrabstwie Dorset, na wzgórzu nad zatoczką Church Ope Cove. Współrzędne to około 50,539 N, 2,4292 W.

Czy kościół jest czynny? Nie. To ruina; funkcję kościoła parafialnego przestał pełnić w połowie XVIII wieku, gdy parafię przeniesiono do nowej świątyni.

Dlaczego kościół opuszczono? Przyczyną były osuwiska z 1625 i 1734–1735 roku oraz wysokie koszty napraw. Część cmentarza zsunęła się w kierunku plaży.

Czy ruiny są chronione? Tak. Kościół ma status Grade II* i jest Scheduled Monument, a mur cmentarza i trzy nagrobki mają status Grade II.

Czy to „cmentarz piratów"? Taka opowieść funkcjonuje lokalnie, ale źródła potwierdzają przede wszystkim najazdy francuskich napastników, a nie odrębny cmentarz piratów.

Dla kogo to miejsce?

Dla miłośników historii, architektury sakralnej, fotografii i spacerów brzegiem morza. Ruiny, osuwiskowe klify i widok na zatokę tworzą atmosferę, której nie sposób pomylić z żadnym innym zakątkiem wyspy. Warto zabrać wygodne buty, bo dojście prowadzi stromymi ścieżkami.