Spalava

Spálava to wzniesienie o wysokości 663 m n.p.m., drugi co do wysokości szczyt Żelaznych Gór (Železné hory) w północno-wschodnich Czechach — zaraz po pobliskim Vestcu, oddalonym o niecałe 4 km. Szczyt leży na terenie Chronionego Obszaru Krajobrazowego Żelazne Góry (CHKO Železné hory), około 2 km na północ od niewielkiej wsi Barovice, będącej częścią gminy Libice nad Doubravou w powiecie Havlíčkův Brod, w kraju Vysočina.

Jak wygląda szczyt i co widać z Spálavy?

Wierzchołek jest płaski i porośnięty trawą — to typowa dla Żelaznych Gór, łagodna kopa, bez skalnych urwisk czy efektownych widokowo krawędzi. Otwarte widoki rozciągają się głównie w kierunku północnym, na centralną, najbardziej zalesioną część pasma. Gęste lasy bukowe i jesionowe otaczające szczyt sprawiają, że pełną panoramę można podziwiać tylko z nielicznych prześwitów.

Czy na szczycie stała kiedyś wieża widokowa?

Tak. W XIX wieku na wierzchołku Spálavy stała drewniana wieża widokowa, dziś już nieistniejąca. Dużo wcześniej, bo w średniowieczu, wzniesienie pełniło funkcję strażnicy przy tzw. drodze libickiej (Libická stezka) — szlaku handlowym łączącym Czechy z Morawami. Pierwsza wzmianka o tym miejscu pochodzi z lat 1146–1148, co czyni je jednym ze starszych udokumentowanych punktów strategicznych w regionie.

Jaką trasą dojść na Spálavę z Barovic?

Wokół szczytu prowadzi żółty szlak turystyczny łączący miejscowości Velká Střítež i Chloumek. Z Barovic, leżących około 2 km na południe, najwygodniej dojść lokalnymi drogami leśnymi i dołączyć do tego szlaku — trasa nie wymaga specjalnego przygotowania, teren jest pagórkowaty, ale bez stromych podejść.

Co kryje się w rezerwacie przyrody Spálava?

Niecały kilometr od szczytu, w kierunku południowo-zachodnim, znajduje się rezerwat przyrody Spálava o powierzchni 28,91 ha, utworzony 1 października 2007 roku przez administrację CHKO Żelazne Góry, obecnie zarządzany przez Agencję Ochrony Przyrody i Krajobrazu (AOPK ČR). Chroni fragmenty żyznych i kwaśnych buczyn oraz łęgowych lasów jesionowych rosnących przy źródliskach, na wysokości 515–636 m n.p.m. W rezerwacie stwierdzono występowanie m.in. muchołówki małej, siniaka oraz puchacza zwyczajnego — gatunku wymagającego rozległych, spokojnych kompleksów leśnych.

Skąd wzięła się Barovice i co warto o niej wiedzieć?

Barovice to niewielka wieś licząca według spisu z 2021 roku zaledwie 43 mieszkańców, położona na wysokości około 630 m n.p.m., nad źródłami potoku Barovka, na samym grzbiecie Żelaznych Gór. Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pochodzi z 1556 roku, gdy zapisano ją jako "Bavorovice". W okolicy wsi występują niewielkie złoża aktynolitu oraz żyły skamieniałego drewna, a na północny wschód od zabudowań rozciąga się kolejny rezerwat przyrody — Maršálka.

Najczęstsze pytania

Jak wysoka jest Spálava? 663 metry nad poziomem morza — to drugi najwyższy szczyt Żelaznych Gór.

Czy da się wejść na szczyt bez trudności? Tak, podejście jest łagodne, prowadzi przez lasy i łąki, bez technicznych trudności; szczytem biegnie żółty szlak turystyczny.

Czy na szczycie jest wieża widokowa? Obecnie nie — drewniana wieża z XIX wieku się nie zachowała.

Czy w okolicy jest coś chronionego przyrodniczo? Tak, niecały kilometr od szczytu leży rezerwat przyrody Spálava (28,91 ha) chroniący lasy bukowe i jesionowe wraz z rzadkimi ptakami, w tym puchaczem.

Jak daleko jest do Spálavy z Barovic? Około 2 km w linii prostej, przez teren gminy Libice nad Doubravou.