Sint-Waldetrudiskerk

Sint-Waldetrudiskerk to gotycki kościół w Herentals, w belgijskim regionie Kempen, znany wśród mieszkańców jako „Bovenkerk" (Górny Kościół) — dla odróżnienia od drugiej dużej świątyni w mieście. Budowla wznosi się w centrum Herentals i od wieków pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów na mapie miasta.

Kiedy powstał kościół?

Budowę rozpoczęto w 1417 roku, a prace trwały etapami przez większą część XV wieku. Za głównego budowniczego uznaje się Gillisa van den Bossche, architekta związanego również z katedrą w Brukseli. To on doprowadził do połączenia późnogotyckiego prezbiterium ze starszą, dość nietypową wieżą skrzyżowania naw. Prace nad chórem, obejściem i kaplicami wieńczącymi tę część kościoła ukończono około 1449 roku — osiągnęły wówczas wysokość niemal 19 metrów. Kilka lat później, w 1453 roku, rozpoczęto wznoszenie trójnawowego korpusu świątyni.

Co pozostało z najstarszej budowli?

Wieża to jedyny fragment, który przetrwał z pierwotnego, czternastowiecznego kościoła — reszta bryły powstała już w kolejnym stuleciu, w dojrzałym stylu gotyku brabanckiego. Charakterystyczne dla elewacji są bogato zdobione blanki, rzeźbione wimpergi, wnęki i smukłe wieżyczki, które nadają budowli lekkości mimo jej masywnych rozmiarów. Styl ten łączy solidność konstrukcji z dekoracyjnym bogactwem detalu, typowym dla dawnych Niderlandów Południowych.

Jakie dzieła sztuki kryje wnętrze?

Wnętrze kościoła gromadzi znaczącą kolekcję sztuki sakralnej. Wśród najcenniejszych obiektów wymienia się retabl poświęcony świętym Kryspinowi i Kryspinianowi, patronom rzemiosła, oraz obrazy pędzla przedstawicieli słynnych flamandzkich rodów malarskich — Franckenów, a także dzieła Jordaensa, De Vosa i Cossiersa. Ta różnorodność świadczy o zamożności i znaczeniu kościoła na przestrzeni wieków, gdy lokalni mecenasi i cechy fundowały wyposażenie świątyni.

Skąd wzięło się wezwanie kościoła?

Patronką kościoła jest święta Waltrudis (w niderlandzkiej pisowni Waldetrudis), pochodząca z Hainaut szlachetnie urodzona święta żyjąca w VII wieku. Kapituła związana z jej kultem posiadała ziemie w różnych miejscach, w tym dobra w Herentals — to właśnie ta zależność majątkowa tłumaczy, dlaczego miasto oddało cześć akurat tej świętej, wybierając ją na patronkę swojej głównej świątyni.

Najczęstsze pytania

Dlaczego kościół nazywa się „Bovenkerk"? To potoczna nazwa używana przez mieszkańców Herentals, odróżniająca tę świątynię od innego dużego kościoła w mieście — nazwa nie ma związku z oficjalnym wezwaniem, lecz z lokalnym zwyczajem językowym.

Jak długo trwała budowa kościoła? Prace rozciągnęły się na dziesięciolecia — od rozpoczęcia w 1417 roku, przez ukończenie chóru około 1449 roku, po rozpoczęcie budowy naw w 1453 roku. Taki rozłożony w czasie proces był typowy dla dużych gotyckich świątyń tamtej epoki.

Co warto zobaczyć we wnętrzu? Uwagę zwraca przede wszystkim retabl świętych Kryspina i Kryspiniana oraz obrazy flamandzkich mistrzów, w tym przedstawicieli rodziny Franckenów i dzieła Jordaensa, De Vosa i Cossiersa.

Kim była święta Waltrudis? Żyjąca w VII wieku szlachcianka z regionu Hainaut, której kult rozprzestrzenił się dzięki posiadłościom związanym z jej kapitułą — jedna z takich posiadłości znajdowała się właśnie w Herentals.