She Changes

She Changes (lokalnie zwana „Anémona”) to monumentalna rzeźba-instalacja w Porto, stojąca na granicy z Matosinhos, na placu Praça Cidade do Salvador tuż przy oceanie. Jej autorką jest amerykańska artystka Janet Echelman, a dzieło było jej pierwszą stałą realizacją w przestrzeni publicznej.

Co zobaczysz na miejscu?

Konstrukcję tworzą trzy stalowe słupy o różnej wysokości, od około 25 do 50 metrów. Podtrzymują one ważący około 20 ton stalowy pierścień o średnicy ponad 40 metrów, zawieszony pod kątem do ziemi. Do pierścienia przymocowano ogromną siatkę, utkaną z włókien o różnej gęstości i w różnych kolorach. Cienka sieć porusza się przy każdym podmuchu, więc kształt rzeźby ciągle się zmienia. Stąd tytuł „She Changes” (ona się zmienia).

Skąd nazwa Anémona i co symbolizuje rzeźba?

Mieszkańcy nazywają dzieło anemonem, bo falująca w wietrze siatka przypomina morskie stworzenie. Forma nawiązuje też do rybackich sieci i oddaje hołd społeczności rybackiej Matosinhos, jednego z najważniejszych portów rybackich regionu.

Jaka jest historia instalacji?

Rzeźba powstała w połowie pierwszej dekady XXI wieku (źródła podają rok 2004 lub 2005). Oceaniczny klimat szybko zniszczył pierwotną siatkę: pogarszać się zaczęła około 2007 roku. Artystka sfinansowała nową sieć na mocy porozumienia z władzami miasta. W październiku 2020 roku siatkę zdjęto do naprawy, a w kwietniu 2021 zawieszono ponownie, już z nowym materiałem.

Jak dotrzeć?

Instalacja stoi przy ruchliwym węźle drogowym na wybrzeżu, więc łatwo do niej dojechać samochodem lub taksówką. Można ją też włączyć w spacer promenadą Matosinhos. Z rzeźbą dobrze połączysz plażę miejską oraz pobliski pomnik poświęcony ofiarom tragedii na morzu.

Kiedy przyjechać?

Najbardziej efektownie wygląda o wschodzie i zachodzie słońca, kiedy kolory siatki nabierają głębi. Po zmroku można liczyć na podświetlenie, choć dawniej oświetlenie ogrodu pod rzeźbą bywało niszczone, więc jego stan lepiej sprawdzić przed wizytą. Wstęp jest wolny, bo to otwarta przestrzeń publiczna.

Najczęstsze pytania

Czy wejście na plac jest płatne?

Nie. Rzeźba stoi w przestrzeni miejskiej i można ją oglądać o każdej porze.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie?

Zwykle 15–30 minut. Dłużej zatrzymasz się, jeśli połączysz wizytę ze spacerem po nadmorskiej promenadzie.

Kto jest autorką rzeźby?

Janet Echelman, artystka znana z dużych, miękkich siatkowych instalacji zawieszanych nad miastami. She Changes była jej pierwszą stałą pracą publiczną.

Dlaczego rzeźba się porusza?

Siatka wisi swobodnie na stalowym pierścieniu i reaguje na wiatr od oceanu. Dzięki temu każdego dnia wygląda trochę inaczej.