Šelmberk

Šelmberk to zrujnowany zamek górujący nad doliną potoku Blanice, około 2 km na północny wschód od Mladej Vožicy, w powiecie Tábor w Czechach. Stoi na skalistym cyplu na wysokości ok. 480 m n.p.m., a jego najbardziej rozpoznawalnym elementem jest wysoka wieża typu bergfried, jedyny fragment, który przetrwał do naszych czasów w pełnej okazałości.

Kiedy powstał Šelmberk?

Zamek istniał już przed 1318 rokiem – to właśnie z tego okresu pochodzi pierwsza wzmianka, w której jako jego posiadacz wymieniany jest Přibyslav z Křimína, przedstawiciel rodu Buziców. To on zapoczątkował linię rodową, która od nazwy zamku przyjęła nazwisko panów z Šelmberka. W kolejnym stuleciu twierdza wielokrotnie zmieniała właścicieli, co było typowe dla wielu czeskich zamków rycerskich tamtej epoki.

Co działo się z zamkiem w czasach nowożytnych?

W połowie XVI wieku Šelmberk przeszedł renesansową przebudowę, która miała dostosować surową średniowieczną budowlę do wygodniejszych standardów mieszkalnych. Zmiana właściciela w 1586 roku okazała się jednak przełomowa dla dalszych losów zamku – kupił go wówczas Michal Španovský z Lisova, który przyłączył majątek do pobliskiej Mladej Vožicy. Od tego momentu zamek przestał pełnić funkcję rezydencjonalną i stopniowo tracił na znaczeniu. Rycina z 1602 roku pokazuje już właściwie ruinę głównego korpusu budowli, a wojna trzydziestoletnia przesądziła o ostatecznym opuszczeniu i postępującej degradacji obiektu.

Jak wieża zamieniła się w punkt widokowy?

Losy Šelmberka odmieniły się w latach 20. XIX wieku, gdy z inicjatywy Leopolda z Kuenburgu zachowaną wieżę przebudowano w duchu romantyzmu. Dodano wówczas nowe schody oraz niewielkie blanki na szczycie, zamieniając surową basztę obronną w popularny punkt widokowy. Licząca 26 metrów wysokości wieża oferuje dziś rozległe widoki na okolice Mladej Vožicy, szczyt Mezivrata koło Votic oraz charakterystyczny Velký Blaník, jedną z najbardziej rozpoznawalnych gór regionu, otoczoną licznymi legendami.

Kto zajmuje się zamkiem dzisiaj?

W 1940 roku zamek przeszedł na własność miasta Mladá Vožice. Od 1963 roku Šelmberk figuruje jako zabytek kultury objęty ochroną prawną. Od 2007 roku terenem zamkowym zarządza stowarzyszenie Danar, które prowadzi tu Historyczno-Rzemieślnicze Centrum Edukacyjne. W jego ramach działają warsztaty rzemieślnicze, kuźnia oraz ogród ziołowy, a oferta skierowana jest zarówno do dzieci, jak i dorosłych odwiedzających.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Šelmberk? Ruiny leżą przy wsi Běleč, około 2 km na północny wschód od Mladej Vožicy, w powiecie Tábor.

Co zachowało się z dawnego zamku? Przetrwała głównie 26-metrowa wieża typu bergfried, przebudowana w XIX wieku na punkt widokowy z nowymi schodami i blankami.

Kiedy Šelmberk powstał i kto go zbudował? Zamek wzmiankowany jest już przed 1318 rokiem jako posiadłość Přibyslava z Křimína z rodu Buziców, założyciela linii panów z Šelmberka.

Dlaczego zamek popadł w ruinę? Po 1586 roku, gdy majątek kupił Michal Španovský z Lisova i przyłączył go do Mladej Vožicy, zamek stracił funkcję mieszkalną, a ostatecznie opuszczono go podczas wojny trzydziestoletniej.

Co można dziś zobaczyć na miejscu? Oprócz wieży widokowej działa tu Historyczno-Rzemieślnicze Centrum Edukacyjne z warsztatami, kuźnią i ogrodem ziołowym, prowadzone przez stowarzyszenie Danar.