Mladá Vožice Chateau

Zámek Mladá Vožice górujący nad miasteczkiem w powiecie Tábor to przykład tego, jak renesansowa rezydencja szlachecka przez wieki zmieniała właścicieli, styl i przeznaczenie — od siedziby czeskiego urzędnika koronnego, przez barokową bibliotekę magnacką, po powojenną fabrykę i dzisiejszy plac budowy nowego domu seniora.

Skąd wzięła się nazwa i pierwsza osada?

Wzgórze nad rzeką Blanicí było zasiedlone już we wczesnym średniowieczu. Pierwsze pisemne wzmianki o Vožicach pochodzą z przełomu XIII i XIV wieku, kiedy okoliczne ziemie należały kolejno do kilku rodów rycerskich — Landštejnów, Janowiców, Orlíków i Paczowów. Stał tu wówczas drewniano-kamienny hrad, odrębny od dzisiejszego zámku, pełniący funkcję obronną dla całej okolicy.

Co spotkało średniowieczny hrad w czasie wojen husyckich?

Wiosną 1420 roku, wkrótce po bitwie pod Sudoměří, w okolicy Mladej Vožicy stanęło kilka tysięcy jezdnych, a miasteczko zostało spalone przez wojska Jana Žižki. Kilka lat później, we wrześniu 1425 roku, husyci po pięciotygodniowym oblężeniu zdobyli sam hrad i doszczętnie go zniszczyli. Warowni nigdy nie odbudowano w pierwotnej formie — jej miejsce z czasem zajęła zupełnie nowa budowla.

Jak powstał renesansowy zámek?

Obecny zámek wzniesiono w latach 1570–1603 z inicjatywy Michala Španovskiego z Lisova, najwyższego pisarza Królestwa Czeskiego — jednego z najważniejszych urzędników ówczesnej administracji krajowej. W 1603 roku posiadłość kupił Jan Bernhart Fünfkirchen, lecz po udziale w buncie przeciw cesarzowi stracił majątek na rzecz korony. Zámek trafił wtedy w ręce cesarskiego generała Baltazara de Marradas, jednego z dowódców wojsk katolickich w okresie wojny trzydziestoletniej.

Co zawdzięcza zámek rodowi Küenburgów?

Przełomowy moment nastąpił w 1678 roku, gdy majątek nabył František Ferdinand Küenburg. To on założył w zámku bibliotekę, którą przez kolejne półtora stulecia rozbudowywali jego potomkowie, tworząc jeden z cenniejszych księgozbiorów szlacheckich w regionie. Za czasów Küenburgów budowlę przebudowano w duchu baroku, a w drugiej połowie XVIII wieku nadano jej także rysy klasycystyczne. W czasie wojny siedmioletniej (1756–1763) w murach zámku mieścił się cesarski szpital wojskowy, co pokazuje, jak ściśle losy rezydencji splatały się z wielkimi konfliktami epoki.

Co działo się z zámkiem po drugiej wojnie światowej?

Küenburgowie władali Mladą Vožicą aż do 1945 roku, gdy majątek znacjonalizowano. Po wojnie w budynku ulokowano zakłady KOH-I-NOOR, znanej czeskiej firmy produkującej artykuły papiernicze. Cenna biblioteka opuściła zámek w 1947 roku — od 1958 roku jej zbiory znajdują się w Muzeum Książki w Žďárze nad Sázavou. Od 2006 roku prowadzone są prace remontowe obejmujące zarówno sam zámek, jak i przyległe ogrody, mające przywrócić im dawny charakter.

Czy zámek można dziś zwiedzać?

W 2024 roku obiekt kupiła firma Senlife, która planuje przekształcić historyczny budynek w nowoczesny dom seniora z kawiarnią na dziedzińcu. Oznacza to, że zámek przechodzi obecnie kolejną transformację, a jego wnętrza pozostają zamknięte dla zwiedzających w trakcie trwających prac. Warto natomiast przejść się wokół murów i obejrzeć bryłę budowli oraz zabudowę samego miasteczka, które zachowało czytelny, historyczny układ wokół wzgórza zamkowego.

Najczęstsze pytania

Czy zámek Mladá Vožice jest otwarty dla turystów? Obecnie obiekt nie jest ogólnodostępny — trwa jego przebudowa na dom seniora, prowadzona przez nowego właściciela od 2024 roku.

Czym różni się hrad od zámku w Mladej Vožicy? To dwie różne budowle: średniowieczny hrad zniszczyli husyci w 1425 roku i nigdy go nie odbudowano, a renesansowy zámek, który stoi do dziś, powstał dopiero pod koniec XVI wieku.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje zámek? Renesansowy rdzeń z przełomu XVI i XVII wieku został w kolejnych stuleciach przebudowany w duchu baroku, a następnie klasycyzmu.

Gdzie trafiła zamkowa biblioteka Küenburgów? Od 1958 roku jej zbiory znajdują się w Muzeum Książki w Žďárze nad Sázavou.