Schmerling Caves

Jaskinie Schmerlinga to niewielki, lecz naukowo wyjątkowo doniosły zespół jaskiń krasowych położony na prawym brzegu strumienia Awirs, w pobliżu wsi Awirs, w granicach gminy Flémalle w regionie Walonii w Belgii. Choć same jaskinie nie robią dziś wrażenia rozmachem czy dostępnością turystyczną, to właśnie tutaj rozegrało się jedno z przełomowych wydarzeń w historii paleoantropologii.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa miejsca pochodzi od Philippe'a-Charles'a Schmerlinga, belgijskiego lekarza i przyrodnika, który w 1829 roku prowadził tu badania wykopaliskowe. To on jako pierwszy opisał znaleziska kostne, które dopiero dekady później zyskały właściwe rozpoznanie naukowe.

Co odkryto w dolnej jaskini?

W dolnej jaskini, znanej też pod nazwami Trô Cwaheur lub Trou Caheur, Schmerling natrafił na szczątki dwóch osobników. Jeden z nich, dziś określany jako Engis 2, okazał się szczątkami neandertalczyka — i to właśnie ten fragment czaszki jest uznawany za pierwszy na świecie odnaleziony (choć wówczas jeszcze niezidentyfikowany jako taki) fossil neandertalski. Drugi szkielet należał do człowieka współczesnego (Homo sapiens) z epoki neolitu. To zestawienie dwóch różnych okresów pradziejów w jednym miejscu czyni Jaskinie Schmerlinga miejscem o szczególnym znaczeniu dla badań nad ewolucją człowieka w Europie.

Co stało się z jaskiniami?

Losy poszczególnych jaskiń tego kompleksu potoczyły się różnie. Dolna jaskinia, w której dokonano najważniejszego odkrycia, uległa zawaleniu i dziś nie jest już dostępna w swojej pierwotnej formie. Trzecia z jaskiń została zniszczona w wyniku prac wydobywczych prowadzonych w sąsiednim kamieniołomie — Ancienne Carrière des Awirs (Dawny Kamieniołom Awirs). Działalność wydobywcza, choć destrukcyjna dla części stanowiska, była też pośrednio odpowiedzialna za odsłonięcie warstw geologicznych, które przyciągnęły uwagę badaczy XIX wieku.

Dlaczego to miejsce jest ważne dla nauki?

Znaczenie Jaskiń Schmerlinga wykracza daleko poza lokalną historię Flémalle. Odkrycie Engis 2 miało miejsce zanim w ogóle ukuto termin "neandertalczyk" — pełne rozpoznanie znaczenia znaleziska nastąpiło dopiero po odkryciach w dolinie Neandertal w Niemczech w połowie XIX wieku. Dziś archeolodzy i antropolodzy powszechnie uznają prace Schmerlinga za jedne z pionierskich w dziedzinie paleontologii człowieka, mimo że w momencie ich prowadzenia brakowało jeszcze narzędzi metodologicznych i kontekstu naukowego, by w pełni zrozumieć wagę odkrycia.

Najczęstsze pytania

Czy Jaskinie Schmerlinga można zwiedzać? Ze względu na zawalenie się dolnej jaskini oraz zniszczenie jednej z jaskiń w wyniku prac w kamieniołomie, stanowisko ma dziś przede wszystkim wartość historyczną i naukową, a nie turystyczno-widokową.

Kim był Philippe-Charles Schmerling? Był belgijskim lekarzem i przyrodnikiem, który w 1829 roku prowadził badania wykopaliskowe w tym rejonie, odkrywając szczątki, które później okazały się mieć fundamentalne znaczenie dla poznania historii człowieka.

Co to jest Engis 2? To określenie szczątków neandertalczyka odnalezionych przez Schmerlinga w dolnej jaskini — uznawanych za pierwszy na świecie odkryty fossil tego gatunku człowieka.

Gdzie dokładnie znajdują się jaskinie? W gminie Flémalle, w regionie Walonii w Belgii, na prawym brzegu strumienia Awirs, niedaleko wsi Awirs.