Savoy Castle, Bilje

Dvorac Savoy w Bilje to barokowa rezydencja myśliwska stojąca w samym sercu Baranji, w północno-wschodniej Chorwacji, niedaleko granicy z Węgrami i Serbią. Budynek na planie czworoboku, otoczony dawną fosą i ziemnymi wałami, należy do najciekawszych zabytków tego regionu i od 2018 roku stopniowo odzyskuje dawny blask jako atrakcja turystyczna gminy Bilje.

Kto zbudował dwór w Bilje?

Inicjatorem budowy był książę Eugeniusz Sabaudzki, jeden z najsłynniejszych dowódców wojskowych epoki habsburskiej, który po zwycięskich kampaniach przeciw Turkom otrzymał rozległe dobra w Baranji. Zdecydował się wybudować tu rezydencję myśliwską — prace ruszyły w 1707 roku, a budowę ukończono w 1712 roku. Za projekt architektoniczny odpowiadał prawdopodobnie Johann Lukas von Hildebrandt, jeden z czołowych architektów wiedeńskiego baroku, znany m.in. z pałacu Belweder.

Jak wygląda budowla i dlaczego ma fosę?

Dwór ma formę zwartego czworoboku o wymiarach około 56 na 57 metrów, z wewnętrznym dziedzińcem szerokim na blisko 42 metry. Choć powstał jako rezydencja myśliwska, a nie twierdza, otoczono go ziemnymi wałami i fosą. Te umocnienia nie miały charakteru obronnego w sensie militarnym — ich zadaniem było raczej odstraszanie band rabusiów oraz tureckich oddziałów łupieżczych, które wciąż penetrowały pogranicze na początku XVIII wieku.

Co działo się z dworem po śmierci księcia Eugeniusza?

Po śmierci Eugeniusza Sabaudzkiego w 1736 roku jego węgierskie i chorwackie dobra przeszły w ręce dynastii habsburskiej. W 1780 roku cesarzowa Maria Teresa przekazała majątek w Bilje swojej córce, Marii Krystynie Austriackiej, oraz jej mężowi Albertowi Sasko-Cieszyńskiemu — od tego małżeństwa dwór związał się z cieszyńską linią Habsburgów na kolejne dziesięciolecia. To właśnie w tym okresie, w 1824 roku, arcyksiążę Karol założył wokół rezydencji angielski park krajobrazowy o powierzchni około 8 hektarów, który przetrwał do dziś i stanowi dziś jedną z głównych atrakcji otoczenia dworu.

Co stało się z dworem w XX wieku?

Po zakończeniu I wojny światowej majątek został wywłaszczony i przekształcony w państwowe gospodarstwo rolne — funkcję tę pełnił przez cały wiek XX. W 1974 roku budynek przeszedł gruntowny remont, po którym mieściła się w nim państwowa jednostka zajmująca się gospodarką łowiecką. Dopiero w styczniu 2018 roku chorwackie państwo przekazało własność dworu gminie Bilje, która włączyła go do lokalnych planów turystycznych, otwierając nowy rozdział w historii zabytku.

Dlaczego warto odwiedzić Bilje przy okazji zwiedzania dworu?

Bilje leży blisko Parku Przyrody Kopacki Rit, jednego z najcenniejszych mokradeł w Europie, co czyni okolicę atrakcyjną nie tylko dla miłośników historii, ale i przyrody. Spacer po dawnym parku krajobrazowym wokół dworu to dobre uzupełnienie wycieczki po baranijskich rezerwatach.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował dwór Savoy w Bilje? Rezydencję wzniesiono na zlecenie księcia Eugeniusza Sabaudzkiego w latach 1707–1712, prawdopodobnie według projektu architekta Johanna Lukasa von Hildebrandta.

Czy dwór pełnił funkcję obronną? Nie w sensie militarnym — otaczające go wały i fosa miały głównie odstraszać bandy rabusiów i tureckie oddziały łupieżcze, a nie bronić przed regularną armią.

Do kogo należy dwór dzisiaj? Od stycznia 2018 roku właścicielem obiektu jest gmina Bilje, która wykorzystuje go w ramach lokalnej oferty turystycznej.

Czy przy dworze zachował się park? Tak, angielski park krajobrazowy założony w 1824 roku przez arcyksięcia Karola, o powierzchni około 8 hektarów, istnieje do dziś i można go zwiedzać.