Santa Maria de les Encies

Santa Maria de les Encies to niewielki kościół i sanktuarium położone na wzgórzu w osadzie Les Ències, w gminie Les Planes d'Hostoles, w regionie Garrotxa (Girona, Katalonia). Miejsce leży na przełęczy między doliną Vall d'Hostoles i Vall del Llémena, co od wieków czyniło je ważnym punktem przejścia dla podróżnych i pielgrzymów.

Jaka jest historia tego miejsca?

Sanktuarium wzmiankowane jest w dokumentach już w 1155 roku, choć obecny budynek pochodzi z XVII wieku i zachowuje romański rodowód wcześniejszej świątyni. Nazwa „Encies" (katalońskie „Ències") wywodzi się z łacińskiego słowa „incis", oznaczającego szczelinę lub pęknięcie skały. Wiąże się to z legendą o odnalezieniu na początku XII wieku, w rozpadlinie pod dawnym kościołem, drewnianej polichromowanej figury sakralnej — dziś już nieistniejącej. W miejscu odnalezienia figury miało wytrysnąć źródło, którego wodom przypisywano cudowne właściwości, szczególnie pomocne kobietom i akuszerkom (mareda dida).

W XVII wieku do kościoła przywieziono relikwie świętych Kosmy, Damiana, Eugenii i Hipolita, a sama budowla została wówczas rozbudowana — dodano kaplice Rosario (Różańcową) i Sant Isidre, przedsionek oraz wieżę z dzwonnicą. Ze względu na strategiczne położenie na trasie między dolinami, w 1655 roku sanktuarium zostało poważnie splądrowane i sprofanowane przez wojska francuskie podczas wojny trzydziestoletniej.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Kościół zachował charakter wiejskiego sanktuarium otoczonego starymi gospodarstwami (masies) tworzącymi niewielkie skupisko Les Ències. Do najważniejszych elementów architektonicznych należą: kaplica Różańcowa, kaplica Sant Isidre, kryty przedsionek przed głównym wejściem oraz charakterystyczna wieża-dzwonnica. Wzgórze, na którym stoi świątynia, oferuje rozległe widoki na okoliczne doliny Garrotxy, co samo w sobie jest atrakcją dla osób lubiących spacery po katalońskim wnętrzu lądowym.

Wokół kościoła warto poszukać śladów źródła związanego z legendą o odnalezionej figurze — miejscowa tradycja wiąże je z opieką nad matkami i noworodkami.

Jak dojechać i kiedy przyjechać?

Les Ències leży w gminie Les Planes d'Hostoles, w łatwym zasięgu z centrum miasteczka i głównych dróg łączących Vall d'Hostoles z Vall del Llémena — to popularna trasa dla rowerzystów i piechurów zwiedzających Garrotxę. Sanktuarium najlepiej odwiedzić w ciągu dnia, poza sezonem największych upałów letnich, kiedy okoliczne wzgórza i lasy prezentują się najkorzystniej. Główne święto lokalne, związane z odpustem parafialnym, przypada na początek września i przyciąga mieszkańców z okolicznych dolin.

Miejsce ma charakter niewielkiego, spokojnego sanktuarium — nie jest to duża atrakcja turystyczna z rozbudowaną infrastrukturą, lecz punkt na trasie pieszej lub rowerowej po Garrotxy, doceniany przez osoby szukające autentycznych, mniej znanych zakątków katalońskiego interioru.

Najczęstsze pytania

Czy kościół jest otwarty dla zwiedzających? Sanktuarium ma charakter parafialny i wiejski — dostęp do wnętrza bywa ograniczony do mszy i uroczystości; z zewnątrz można obejrzeć architekturę i otoczenie przez cały rok.

Skąd wzięła się nazwa „Encies"? Nazwa pochodzi od łacińskiego „incis" (szczelina, pęknięcie) i odnosi się do rozpadliny skalnej, w której według legendy odnaleziono w XII wieku figurę sakralną.

Co się stało z kościołem w 1655 roku? Został poważnie splądrowany i sprofanowany przez wojska francuskie podczas wojny trzydziestoletniej, ze względu na położenie na ważnym przejściu między dolinami.

Kiedy odbywa się główne święto sanktuarium? Tradycyjny odpust lokalny przypada na początek września.