Sant Pere dels Vilars (Espolla)

Sant Pere dels Vilars to ruiny przedromańskiej kaplicy położonej w gminie Espolla, w krainie Alt Empordà (prowincja Girona, Katalonia). Obiekt stoi przy drodze prowadzącej w stronę przełęczy Coll de Banyuls, około 1,25 km na wschód od dawnego osiedla Vilars, które dziś jest jedynie punktem odniesienia na mapie tej części Empordà.

Skąd pochodzi ta kaplica?

Ruiny datowane są na X wiek, co czyni Sant Pere dels Vilars przykładem wczesnośredniowiecznej architektury sakralnej sprzed okresu romańskiego. Budowla powstała z kamienia oraz gliny lub tąpii (ubijanej ziemi) — technika ta w budownictwie sakralnym tego okresu należy do rzadkości, dlatego ruiny mają pewną wartość dokumentacyjną dla badaczy wczesnego średniowiecza w Katalonii, nawet jeśli dziś niewiele da się z nich odczytać gołym okiem.

Co dziś widać na miejscu?

Stan zachowania jest bardzo zły — z pierwotnej budowli stoi niewiele, jednak przebieg murów wciąż można prześledzić w terenie. Kaplica była niewielka: około 13 metrów długości i 4,5 metra szerokości, co odpowiada skromnym potrzebom lokalnej wspólnoty sprzed tysiąca lat. Teren, na którym leżą ruiny, nosi nazwę Les Vinyes del Molí — nazwa wprost mówi o dawnych winnicach, choć dziś rosną tu głównie stare drzewa oliwne, świadectwo tego, jak zmieniały się uprawy na tych ziemiach na przestrzeni wieków.

Jak dotrzeć do ruin?

Dojście prowadzi drogą łączącą Espollę z przełęczą Coll de Banyuls, w kierunku granicy z Francją. Miejsce nie ma żadnej infrastruktury turystycznej — brak kas, tablic informacyjnych czy wyznaczonych godzin zwiedzania — to odsłonięte stanowisko archeologiczne w otwartym krajobrazie Alt Empordà, u podnóża Pirenejów. Warto zabrać wygodne obuwie, bo dojście prowadzi częściowo bezdrożami i ścieżkami rolniczymi, a nie asfaltową drogą.

Espolla leży w regionie znanym z upraw winorośli (okolice apelacji Empordà) oraz z licznych stanowisk megalitycznych w okolicznych wzgórzach, co czyni Sant Pere dels Vilars jednym z wielu śladów długiej historii osadnictwa w tej części Katalonii — od pradziejów po średniowiecze.

Najczęstsze pytania

Czy ruiny Sant Pere dels Vilars można zwiedzać za darmo? Tak, to odkryte stanowisko bez kas i ogrodzeń — dostęp jest wolny, podobnie jak w przypadku większości ruin wiejskich kaplic w regionie.

Jak daleko jest do ruin od miejscowości Vilars? Kaplica znajduje się około 1,25 km na wschód od dawnego osiedla Vilars, przy drodze w stronę Coll de Banyuls.

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Z X wieku — to przedromańska kaplica, wzniesiona z kamienia i gliny lub tąpii, co jest rzadkością wśród zachowanych obiektów sakralnych tego okresu.

Czy da się jeszcze rozpoznać kształt kaplicy? Częściowo — mimo bardzo złego stanu zachowania, przebieg murów o wymiarach około 13 na 4,5 metra wciąż można odczytać w terenie.