Sant Pere de Gavà

Sant Pere de Gavà to kościół parafialny w historycznym centrum miasta Gavà, w komarce Baix Llobregat, kilkanaście kilometrów od Barcelony. Świątynia stoi w miejscu, gdzie chrześcijańska wspólnota gromadzi się od średniowiecza, a jej obecna bryła to efekt odbudowy po zniszczeniach wojny domowej.

Jak długo istnieje parafia w Gavà?

Pierwsze wzmianki o kościele pod wezwaniem świętego Piotra w Gavà pochodzą z połowy XI wieku, a w 1200 roku miejsce to figurowało już jako parafia. Przez stulecia dzieliła ona proboszcza z pobliskim kościołem Sant Miquel d'Eramprunyà, stojącym przy zamku Eramprunyà, jednak z czasem to Sant Pere przejęło rolę głównej świątyni miasta, a kościół zamkowy stał się jej filią.

Co się stało ze starym kościołem?

Budynek znany z dawnych opisów wzniesiono w 1629 roku, a pod koniec XVIII wieku rozpoczęto kolejną przebudowę, zachowując przy tym starszą dzwonnicę z ostrołukowymi oknami. Ta wersja kościoła przetrwała aż do 1936 roku, kiedy spłonęła w zamieszaniu wybuchu hiszpańskiej wojny domowej. Odbudowę rozpoczęto w 1942 roku według projektu architekta Amadeu Lloparta i Vilalty, nadając nowej świątyni inną orientację - z południa na północ - niż miała poprzedniczka. Prace ciągnęły się kilkanaście lat z powodu powojennych trudności gospodarczych, a gotowy kościół konsekrowano w latach pięćdziesiątych XX wieku.

Jak wygląda dzisiejsza świątynia?

Obecny kościół to okazała budowla jednonawowa z transeptem, nakryta kopułą na skrzyżowaniu naw i zwieńczona sześciokątną latarnią. Płaska fasada otwiera się na portyk z arkadami o półkolistych łukach, a smukła dzwonnica na planie kwadratu przechodzi wyżej w ośmiobok przykryty ośmiospadowym dachem. Boczne elewacje wspierają przypory, a przy jednej z nich mieści się zakrystia. Budynek figuruje w katalońskim spisie dziedzictwa architektonicznego.

Co warto zobaczyć przy kościele?

Tuż obok świątyni stoi plebania - jeden z najstarszych zachowanych domów dawnej dzielnicy Molins, wzniesiony około 1595 roku. Do dziś pełni funkcję rezydencji proboszcza i siedziby biura parafialnego. Na dziedzińcu plebanii odkryto ślady rzymskiej willi z produkcją wina, działającej między II wiekiem p.n.e. a IV wiekiem n.e., a także fragmenty apsydy przypisywanej wczesnośredniowiecznemu, wizygockiemu kościołowi Gavà. To właśnie w tym miejscu, łączącym warstwy rzymską, wizygocką i średniowieczną, trzeba szukać najstarszych korzeni miasta.

Najczęstsze pytania

Jakiemu świętemu poświęcony jest kościół? Świątynia nosi wezwanie świętego Piotra Apostoła (katalońskie Sant Pere).

Czy obecny budynek jest zabytkowy? Sama bryła pochodzi z lat 40. XX wieku, ale miejsce kultu jest użytkowane nieprzerwanie od średniowiecza, a w sąsiedztwie zachowały się znacznie starsze elementy, w tym plebania z końca XVI wieku.

Dlaczego poprzedni kościół nie przetrwał? Spłonął w 1936 roku w czasie wybuchu hiszpańskiej wojny domowej.

Czy w pobliżu są inne zabytki? Tak - sąsiadująca plebania kryje ślady rzymskiej willi i wizygockiej apsydy, co czyni to miejsce jednym z najstarszych świadectw osadnictwa w Gavà.