Sant Martí del Far

Sant Martí del Far to romański kościół parafialny stojący w samym centrum miejscowości El Far d'Empordà, w komarce Alt Empordà, w prowincji Girona. Świątynia zajmuje najwyższy punkt osady, co tłumaczy zarówno jej dawną rolę obronną, jak i samą nazwę miejscowości — "Far" oznacza wzniesienie służące niegdyś jako punkt obserwacyjny.

Jak stara jest ta świątynia?

Pierwsza wzmianka o kościele pod wezwaniem świętego Marcina pochodzi z dokumentu datowanego na 936 rok, co dowodzi, że miejsce kultu istniało tu już w pierwszej połowie X wieku. Budowla, którą można zobaczyć obecnie, powstała jednak później — jest dziełem późnego romanizmu, wznoszonym pod koniec XIII wieku, w okresie przejściowym do stylu gotyckiego. Prace budowlane zbiegły się w czasie z powstawaniem miejscowego zamku, a kościół najprawdopodobniej stanowił część jego zabudowań — stąd jego położenie na najwyższym miejscu w wsi.

Co warto zobaczyć w środku i na zewnątrz?

Wnętrze świątyni ma prostą, jednonawową formę: prostokątna nawa główna łączy się z węższym, również prostokątnym prezbiterium, a obie części nakryte są sklepieniami ostrołukowymi. Na fasadzie uwagę przyciąga duże okno zamknięte łukiem, zdobione motywem zębatym (przypominającym piłę) oraz reliefami o motywach roślinnych. Górne partie murów zwieńczone są gargulcami, typowym elementem architektury tego okresu, który pełnił funkcję odprowadzania wody deszczowej.

Osobną uwagę zasługują drzwi wejściowe, które zachowały oryginalne, średniowieczne okucia kowalskie. Można na nich rozpoznać żebrowane taśmy metalowe zakończone podwójnymi spiralami, a także rząd elementów w kształcie podkowy — motyw często spotykany w portalach kościołów poświęconych świętemu Marcinowi, patronowi jeźdźców i żołnierzy.

Dlaczego kościół stoi na wzniesieniu?

Umiejscowienie świątyni na szczycie wzgórza nie było przypadkowe. Ta część Alt Empordà, otwarta na równinę i bliska wybrzeżu, wymagała punktów obserwacyjnych chroniących przed najazdami — stąd sam zamek, którego częścią był kościół, oraz nazwa miejscowości odnosząca się do funkcji strażniczej tego miejsca. Dziś, mimo że fortyfikacje w większości nie przetrwały, kościół wciąż dominuje panoramę El Far d'Empordà i pozostaje najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem miejscowości.

Czy to wciąż aktywna parafia?

Kościół funkcjonuje jako parafia pod wezwaniem świętego Marcina z Tours, wchodząca w skład diecezji Girona. Oznacza to, że obiekt nie jest jedynie zabytkiem otwartym do zwiedzania, lecz miejscem żywym, w którym wciąż odprawiane są nabożeństwa — warto to uwzględnić, planując wizytę, i zachować się odpowiednio do charakteru miejsca.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest kościół w El Far d'Empordà? Świątynia nosi wezwanie świętego Marcina z Tours, stąd nazwa Sant Martí del Far.

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Pierwsza wzmianka o miejscu kultu sięga 936 roku, natomiast obecny, romański budynek powstał pod koniec XIII wieku, w okresie budowy pobliskiego zamku.

Co jest najbardziej charakterystycznym elementem architektury? Duże okno fasadowe z motywem zębatym oraz drzwi z zachowanymi średniowiecznymi okuciami kowalskimi, zdobionymi spiralami i motywem podkowy.

Dlaczego kościół stoi na wzgórzu? Ze względów obronnych — budowla stanowiła prawdopodobnie część dawnego zamku strzegącego okolicy, a samo wzniesienie dało nazwę całej miejscowości.