Saint-Sever Abbey

Abbaye de Saint-Sever to dawne opactwo benedyktyńskie w miejscowości Saint-Sever w Landach, w południowo-zachodniej Francji. Klasztor założono pod koniec X wieku, w 988 roku, z inicjatywy Wilhelma II Sáncheza, księcia Gaskonii. Dziś opactwo jest jednym z najważniejszych zabytków romańskich regionu i punktem na Szlakach Santiago de Compostela wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Jak zaczęła się historia opactwa?

Fundacja z 988 roku szybko zyskała na znaczeniu dzięki opiece kolejnych władców Gaskonii. Przełomowym okresem rządów był czas opata Grzegorza z Montaner, który kierował wspólnotą w latach 1028–1072. To za jego czasów, po pożarze z 1060 roku, odbudowano kościół klasztorny na wzór wielkiego opactwa w Cluny, sprowadzając doświadczonych budowniczych i rzeźbiarzy. Pod koniec XI wieku Saint-Sever przeżywało apogeum rozwoju — klasztor posiadał rozległe majątki sięgające Agenais, Bazadais, Pays de Born, Médoc, a nawet hiszpańskiej Nawarry.

Co widać w romańskiej architekturze kościoła?

Kościół opacki zachwyca skalą jak na budowlę romańską: ma 71 metrów długości, nawa liczy 31 metrów szerokości, a transept aż 41 metrów. Do dziś zachowało się rzadko spotykane XI-wieczne prezbiterium z siedmioma promieniście rozmieszczonymi kaplicami absydialnymi. Wnętrze zdobi aż 77 romańskich kapiteli, a nad wejściem znajduje się tympanon uznawany za arcydzieło sztuki XI wieku — to jedna z pierwszych rzeźbionych kompozycji tympanonowych w architekturze romańskiej, przedstawiająca scenę zaczerpniętą z Apokalipsy.

Czym jest słynny Beatus z Saint-Sever?

Opactwo zawdzięcza część swojej sławy manuskryptowi znanemu jako Beatus z Saint-Sever (przechowywanemu dziś w Bibliotece Narodowej Francji w Paryżu). Ten bogato iluminowany kodeks z XI wieku powstał za czasów opata Grzegorza z Montaner, a jego głównym twórcą był mnich-skryba Stephanus Garsia, który podpisał swoje dzieło. Rękopis zawiera komentarz do Apokalipsy autorstwa Beatusa z Liébany, uzupełniony o komentarz do Księgi Daniela pióra świętego Hieronima oraz traktat o Marii Pannie świętego Ildefonsa. Zdobi go blisko sto miniatur oraz bogato zdobione tablice genealogiczne i inicjały. To jedyny zachowany ilustrowany egzemplarz komentarza Beatusa powstały na północ od Pirenejów i zarazem najbardziej okazały ze wszystkich znanych rękopisów tego typu.

Jak opactwo przetrwało burzliwe stulecia?

Historia klasztoru nie była spokojna. W latach 1569–1570, w czasie wojen religijnych, hugenoci pod dowództwem Montgomery'ego splądrowali i zniszczyli zabudowania klasztorne. Kolejny cios przyniosła Rewolucja Francuska — mnisi zostali wypędzeni, a opactwo zsekularyzowane. Mimo to kościół przetrwał i w 1911 roku został wpisany na listę zabytków historycznych Francji, a w 1998 roku włączono go do Szlaków Santiago de Compostela we Francji, wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W latach 2013–2020 wnętrze kościoła przeszło gruntowną renowację, zakończoną uroczystą inauguracją w listopadzie 2021 roku.

Jak zwiedzić opactwo dzisiaj?

Kościół opacki oraz XVII-wieczny krużganek wraz z dawną salą kapitulną, pełniącą dziś funkcję skarbca, można zwiedzać bezpłatnie. Opactwo jest otwarte od poniedziałku do piątku w godzinach 9–12 i 14–18, a w soboty w godzinach 9–12 i 14–17. W sprawach dotyczących zwiedzania można kontaktować się telefonicznie pod numerem +33 5 58 85 29 66.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstało opactwo w Saint-Sever?

Klasztor założono w 988 roku, pod koniec X wieku, z inicjatywy Wilhelma II Sáncheza, księcia Gaskonii.

Dlaczego opactwo znajduje się na Liście UNESCO?

Ponieważ od 1998 roku stanowi część Szlaków Santiago de Compostela we Francji — obiektu wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Co to jest Beatus z Saint-Sever?

To iluminowany rękopis z XI wieku zawierający komentarz do Apokalipsy, powstały w miejscowym skryptorium za czasów opata Grzegorza z Montaner, dziś przechowywany w Bibliotece Narodowej Francji.

Czy zwiedzanie opactwa jest płatne?

Nie, kościół opacki oraz krużganek i dawna sala kapitulna udostępnione są do zwiedzania bezpłatnie, w wyznaczonych godzinach otwarcia.