Saint-Leu-d'Esserent Abbey

Opactwo Saint-Leu-d'Esserent to dawny klasztor kluniacki położony nad Oise, w departamencie Oise we Francji, dziś znany przede wszystkim z monumentalnego kościoła pw. św. Mikołaja oraz z dramatycznej historii z czasów II wojny światowej.

Kto założył priorat w Saint-Leu-d'Esserent?

Klasztor powstał w 1081 roku z inicjatywy Hugues de Dammartin, hrabiego, który miał ufundować wspólnotę zakonną w podzięce za wykupienie go z niewoli podczas powrotu z pielgrzymki do Ziemi Świętej - tak przynajmniej głosi lokalna tradycja. Mnisi z zakonu kluniackiego otrzymali ziemię nad rzeką i z czasem wznieśli tu jeden z najważniejszych ośrodków religijnych regionu.

Jak zmieniała się architektura kościoła?

Budowę obecnej świątyni rozłożono na kilkadziesiąt lat, co widać gołym okiem. Zachodnia część budowli, ukończona około połowy XII wieku, reprezentuje jeszcze styl romański, ciężki i surowy. Kilkanaście lat później, gdy zabrano się za wznoszenie prezbiterium, budowniczowie sięgnęli już po nowe, gotyckie rozwiązania konstrukcyjne. Efektem jest kościół, w którym można prześledzić przejście od stylu romańskiego do gotyku wczesnego, a później nawet dojrzałego. Do budowy użyto miejscowego wapienia wydobywanego w okolicznych kamieniołomach - tego samego kamienia, który później odegra tragiczną rolę w historii miasta. Rozmiary świątyni robią wrażenie: ponad 70 metrów długości, ponad 20 metrów szerokości i niemal 30 metrów wysokości sklepień, co zbliża ją skalą do niewielkich katedr.

Co stało się z klasztorem po rewolucji?

Wspólnota zakonna przestała istnieć w czasie rewolucji francuskiej, kiedy majątek klasztorny znacjonalizowano i sprzedano. Sam kościół przetrwał jednak i do dziś pełni funkcję parafialną, będąc jednym z najcenniejszych zabytków architektury sakralnej w Oise.

Dlaczego Saint-Leu-d'Esserent kojarzy się z rakietami V1?

Pod miastem, w podziemnych kamieniołomach wydrążonych w tym samym wapieniu, z którego zbudowano kościół, mieści się sieć ogromnych galerii o łącznej powierzchni sięgającej dziewięćdziesięciu hektarów. Jeszcze przed wojną korzystała z nich francuska produkcja lotnicza - w 1939 roku firma Brissonneau et Lotz przeniosła tam montaż kadłubów bombowców, zatrudniając ponad tysiąc osób w podziemnych halach wyposażonych w oświetlenie, wentylację i zaplecze socjalne. Od 1944 roku te same wyrobiska zajęli Niemcy, urządzając w nich jeden z największych magazynów i punktów montażowych pocisków V1 na terenie okupowanej Francji. Przechowywano tu jednocześnie nawet półtora tysiąca sztuk broni, którą stąd wysyłano koleją w stronę wybrzeża.

Jak wyglądało bombardowanie miasta?

Alianci szybko rozpoznali strategiczne znaczenie kamieniołomów i objęli je operacją lotniczą o kryptonimie Crossbow. Kulminacją nalotów był atak z 5 sierpnia 1944 roku, gdy kilkaset samolotów RAF zrzuciło nad miastem i infrastrukturą transportową ponad dwa tysiące ton bomb. Cena tego sukcesu militarnego okazała się wysoka dla samego Saint-Leu-d'Esserent - miasto zostało zniszczone w około 85 procentach.

Co warto zobaczyć dziś?

Turyści przyjeżdżają tu przede wszystkim ze względu na kościół prioralny, którego bryła i wnętrze pozwalają prześledzić ewolucję architektury sakralnej na przestrzeni półwiecza. Okolice miasteczka, położonego nad Oise w regionie Hauts-de-France, kryją też ślady dawnych kamieniołomów, dziś częściowo dostępnych do zwiedzania jako świadectwo dramatycznych wydarzeń z 1944 roku.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał priorat w Saint-Leu-d'Esserent? Klasztor kluniacki założono w 1081 roku, a budowę obecnego kościoła prowadzono od połowy XII do początku XIII wieku.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje kościół? Świątynia łączy styl romański w zachodniej części z gotykiem w prezbiterium i nawie, ukazując przejście między obiema epokami.

Dlaczego miasto kojarzy się z II wojną światową? Pod miastem znajdowały się rozległe kamieniołomy wykorzystywane przez Niemców jako magazyn i miejsce montażu rakiet V1, co sprowadziło na miasto ciężkie alianckie bombardowania w 1944 roku.

Czy kościół można dziś zwiedzać? Tak, kościół pw. św. Mikołaja pełni funkcję parafialną i jest dostępny dla zwiedzających jako zabytek architektury.