Saint John the Baptist church in Měřín

Kościół św. Jana Chrzciciela w Měříně to jeden z najstarszych i architektonicznie najciekawszych zabytków sakralnych na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej. Rzymskokatolicki kościół parafialny, wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, kryje w swoich murach ślady niemal ośmiu stuleci historii regionu.

Kto zbudował kościół i kiedy powstał?

Historia świątyni sięga połowy XIII wieku. Około 1250 roku benedyktyni z Třebíča, zakładając w Měříně swoje probostwo, wznieśli tu okazałą trójnawową bazylikę. Powstała ona w miejscu starszego kościoła drewnianego, o którym niewiele dziś wiadomo poza samym faktem jego istnienia. Wybór tak ambitnej, murowanej formy architektonicznej świadczy o znaczeniu, jakie zakonnicy przypisywali nowej placówce.

Jak zmieniał się wygląd świątyni na przestrzeni wieków?

Kościół nie zachował się w niezmienionej, trzynastowiecznej formie — przechodził kolejne przebudowy odpowiadające potrzebom i modom epok. W XIV wieku dobudowano gotycką kaplicę boczną, poszerzającą pierwotny, romański układ budowli. Wieżę frontową, dominującą dziś nad okolicą, ukończono dopiero w 1719 roku, co wpisuje się w barokową falę przebudów kościołów wiejskich w tym okresie.

Poważnym ciosem dla budowli był pożar w 1768 roku. Ogień strawił wówczas gotyckie sklepienie prezbiterium, które się zawaliło — ślad tej katastrofy do dziś widoczny jest w układzie wschodniej części kościoła, odbudowanej już w duchu nowszej epoki.

Co warto zobaczyć we wnętrzu i na elewacji?

Mimo wielowiekowych przebudów kościół zachował cenne elementy sięgające XIII stulecia. Najcenniejszym z nich jest romański portal — bogato zdobiony kapitelami i reliefem w tympanonie przedstawiającym Matkę Boską z Dzieciątkiem w otoczeniu dwóch świętych. To rzadki przykład rzeźby romańskiej zachowanej w tak dobrym stanie na terenach wiejskich Moraw.

Wystrój wnętrza ma charakter barokowy, co jest typowe dla kościołów przebudowywanych po XVII-XVIecznych zniszczeniach i falach kontrreformacyjnej odnowy. W bocznej kaplicy gotyckiej przechowywane są relikwie św. Donata — patrona chroniącego przed burzami i piorunami, czczonego zwłaszcza na terenach rolniczych. W tej samej kaplicy odkryto gotyckie i renesansowe malowidła ścienne, świadczące o tym, że wnętrze świątyni było bogato dekorowane już na długo przed barokową przebudową.

Dlaczego Měřín, a nie Pustina?

Kościół znajduje się w samym Měříně — mieście stanowiącym lokalne centrum administracyjne i religijne regionu. Pustina to niewielka miejscowość leżąca w bliskim sąsiedztwie, powiązana z Měřínem administracyjnie lub topograficznie; odwiedzający kierujący się do kościoła powinni jednak szukać go w centrum Měřína, nie w samej Pustinie.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał kościół w Měříně? Obecna murowana bazylika powstała około 1250 roku z inicjatywy benedyktynów z Třebíča, na miejscu wcześniejszego kościoła drewnianego.

Co jest najcenniejszym elementem architektonicznym kościoła? Romański portal z bogato zdobionymi kapitelami i reliefem przedstawiającym Matkę Boską z Dzieciątkiem oraz dwoma świętymi w tympanonie.

Jakie relikwie znajdują się w kościele? W bocznej kaplicy przechowywane są relikwie św. Donata, patrona chroniącego przed burzami.

Czy kościół ucierpiał w pożarze? Tak, w 1768 roku pożar zniszczył gotyckie sklepienie prezbiterium, które się zawaliło; część ta została później odbudowana.