Saint James the Greater church (Vysoký Újezd nad Dědinou)

Kościół św. Jakuba Większego stoi na wzniesieniu w Vysokém Újezdzie nad Dědinou, niewielkiej wsi w powiecie Hradec Králové, i od wieków jest najbardziej rozpoznawalnym punktem tej okolicy. Dziś to kościół filialny należący do parafii w Třebechovicach pod Orebem, wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Jak stara jest ta świątynia?

Historycy datują powstanie kościoła na przełom XII i XIII wieku. Taką chronologię zaproponował czeski historyk sztuki Václav Mencl na podstawie analizy zachowanego romańskiego portalu — to właśnie detale kamieniarki pozwoliły ustalić wiek budowli, bo pisanych źródeł z tego okresu praktycznie brak. Pierwotnie była to skromna, jednonawowa świątynia z apsydą zwróconą na wschód i wieżą od zachodu — typowy układ dla wiejskich kościołów romańskich w Czechach.

Co zobaczysz na miejscu?

Bryła kościoła zdradza swoją długą historię przebudów. Sklepienie, które dziś widać we wnętrzu, pochodzi z gruntownej renowacji przeprowadzonej w 1885 roku. Przy tej okazji świątynię przebudowano w duchu romantyzmu (nawiązującego do stylu neoromańskiego), a w nawie przebito cztery nowe okna, które doświetliły wcześniej mroczne wnętrze. Mimo tych zmian układ urbanistyczny — kościół w dominującej pozycji na szczycie wzgórza, na wysokości 318 m n.p.m. — odpowiada pierwotnemu, romańskiemu założeniu. Widać go z daleka, a sama lokalizacja na wzniesieniu była świadomym wyborem budowniczych: świątynia miała górować nad okolicą i być widoczna z każdej strony wsi.

Jak dotrzeć na miejsce?

Vysoký Újezd nad Dědinou leży w regionie Hradec Králové, niedaleko Třebechovic pod Orebem, do których administracyjnie należy parafia. To niewielka miejscowość, więc najwygodniej dotrzeć tu samochodem — kościół, stojący na wzgórzu, jest widoczny już z drogi dojazdowej i stanowi naturalny punkt orientacyjny dla całej okolicy. Współrzędne obiektu to w przybliżeniu 50.2402N, 16.0207E.

Dla kogo jest to miejsce?

To przystanek dla miłośników architektury sakralnej i historii regionu Hradec Králové, którzy szukają autentycznych, mało turystycznych zabytków. Kościół nie jest wielką atrakcją na skalę katedr, ale właśnie w tym tkwi jego wartość — to skromny, dobrze zachowany przykład wiejskiej architektury romańskiej z czytelnymi śladami XIX-wiecznej przebudowy, wpisany w krajobraz niewielkiej wsi.

Najczęstsze pytania

Ile lat ma kościół w Vysokém Újezdzie? Historycy datują jego powstanie na przełom XII i XIII wieku, na podstawie analizy zachowanego romańskiego portalu.

Czy to nadal czynny kościół parafialny? Nie, obecnie pełni funkcję kościoła filialnego w ramach parafii Třebechovice pod Orebem — wcześniej był kościołem parafialnym.

Co zmieniło się podczas przebudowy w 1885 roku? Wstawiono nowe sklepienie, świątynię przebudowano w duchu romantycznym (neoromańskim), a w nawie dodano cztery okna doświetlające wnętrze.

Czy kościół jest zabytkiem chronionym prawnie? Tak, figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej.