Château de Vex

Wieża Tavelli (Tour Tavelli) w Vex to średniowieczna wieża o nietypowym, ośmiobocznym planie, stojąca w wiosce Vex w kantonie Valais w Szwajcarii. Leży u wylotu doliny Val d'Hérens, na lewym brzegu Rodanu, kilka kilometrów od Sion. Wikidata opisuje obiekt jako ruinę wieży, a gmina i przewodniki pokazują go jako zabytek średniowiecznej zabudowy wsi.

Co to za budowla?

Wieża jest pozostałością zamku rodu Tavelli. Rodzina ta, obok rodu de la Tour, należała do panów feudalnych w Vex. Z dawnej rezydencji zachowała się wieża z XIII wieku. Przewodnik Routard podaje, że powstała około 1200 roku i została odrestaurowana w 1997 roku. W archiwach szwajcarskich istnieje dossier „Vex, Tour Tavelli" z lat 1996–2001, zawierające analizę archeologiczną wykonaną przy okazji prac.

Dlaczego jest wyjątkowa?

Najbardziej rzuca się w oczy plan na ośmioboku. Przy średniowiecznych wieżach w Valais dominują formy kwadratowe i okrągłe, a ośmiokątna sylwetka Tavelli uchodzi w regionie za rzadkość. Dla miłośników zamków i architektury obronnej to główny powód, by zatrzymać się w Vex.

Co jeszcze zobaczysz w Vex?

Vex to gmina w dystrykcie Hérens, obejmująca także osady Les Prasses i Ypresses oraz stacje narciarskie Les Collons i Thyon. Okolica ma bogatą historię: odnaleziono tu ślady osadnictwa z neolitu, wczesnej epoki brązu i czasów rzymskich. Od około 1100 roku do 1798 roku wieś podlegała kapitule katedralnej w Sion. Parafia istnieje od XI wieku, a po dawnym romańskim kościele św. Sylwa została kaplica świętych Antoniego i Błażeja, wzniesiona prawdopodobnie w XVI wieku. Dzisiejszy kościół parafialny pochodzi z 1962 roku. Wieś słynie też z dawnych kanałów irygacyjnych (bisse); „wielki bisse" jest wzmiankowany już w 1453 roku.

Jak dojechać?

Vex leży przy drodze z Sion w stronę Val d'Hérens, więc wygodnie połączyć wizytę z Sion i jego zamkami Valère i Tourbillon. Wieża znajduje się w zabudowie wsi (współrzędne: 46,204 N, 7,408 E). Zwiedzanie ogranicza się do oglądania budowli z zewnątrz podczas spaceru po miejscowości.

Kiedy przyjechać?

Wieża jest widoczna przez cały rok. Latem Vex dobrze łączy się z wycieczkami w Val d'Hérens, zimą z nartami w Les Collons i Thyon, do których prowadzą drogi z wioski.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi wieża Tavelli? Ze średniowiecza. Słownik Historyczny Szwajcarii datuje zachowaną wieżę na XIII wiek, a przewodnik Routard na około 1200 rok.

Czemu wieża jest ośmioboczna? Rzadkość tej formy w regionie podkreślają opisy miejscowe. Wieża należała do zamku rodziny Tavelli, panów feudalnych w Vex.

Czy wieża była restaurowana? Tak. Według przewodnika Routard prace zakończono w 1997 roku, a dokumentacja archeologiczna obejmuje lata 1996–2001.

W jakim języku mówi się w Vex? Vex leży w francuskojęzycznej części Valais, więc nazwy i opisy na miejscu są po francusku.