Rootmolen

Rootmolen to zabytkowy młyn wodny na rzece Mombeek w miejscowości Vliermaalroot, będącej częścią gminy Kortessem w belgijskiej prowincji Limburgia. Jest to ostatni wciąż sprawny młyn spośród kilkunastu, które niegdyś stały wzdłuż Mombeek — nazwa tej niewielkiej rzeki pochodzi zresztą od słowa „Molenbeek”, czyli „strumień młynów”, co świadczy o tym, jak duże znaczenie miały tu niegdyś obiekty tego typu.

Jak dawna jest historia tego miejsca?

Ślady istnienia młyna w Vliermaalroot sięgają XIII wieku. Najstarszy zachowany dokument wspominający o młynie w tym miejscu pochodzi z 1284 roku i opisuje go jako młyn lenny, podlegający ówczesnemu panu feudalnemu. Od początku XIV do końca XVIII wieku obiekt funkcjonował pod nazwą Vranckenmolen — nazwa ta nawiązywała do jednego z dawnych właścicieli, Franco van Rendelborne. Dopiero później młyn zaczęto określać mianem Rootmolen, pod którym znany jest do dziś.

Jak działał młyn i do czego służył?

Rootmolen to młyn wodny typu podsiębiernego (niderl. onderslagmolen), co oznacza, że koło wodne napędzane było przez strumień wody uderzający w jego dolną część, a nie spływający z góry. Przez wieki obiekt pełnił funkcję młyna zbożowego — mielono w nim ziarno na mąkę, korzystając z energii płynącej wody Mombeek. Taki układ techniczny był typowy dla licznych młynów działających niegdyś na tej niewielkiej, ale gęsto wykorzystywanej rzece w regionie Haspengouw.

Co działo się z młynem w XX wieku?

Rootmolen pozostawał czynny aż do 1971 roku. Po zaprzestaniu eksploatacji budynek zaczął podupadać — złożyły się na to zarówno brak bieżącego użytkowania, jak i akty wandalizmu, które dodatkowo przyspieszyły degradację obiektu. Przez blisko dwie dekady młyn stał opuszczony, tracąc stopniowo swoją dawną świetność.

Kiedy i jak przywrócono mu dawny blask?

Przełom nastąpił na przełomie lat 1989 i 1990, kiedy ówczesny właściciel, Ivan Jordens, przeprowadził fachową renowację młyna. Prace remontowe pozwoliły przywrócić obiektowi sprawność techniczną i uratować go przed dalszym niszczeniem. Dzięki temu Rootmolen zachował się do dziś jako w pełni funkcjonujący zabytek, a nie jedynie ruina po dawnej infrastrukturze młynarskiej regionu.

Czym Rootmolen wyróżnia się dziś?

Obecnie Rootmolen jest określany jako ostatni wciąż zdolny do mielenia młyn spośród kilkunastu, które niegdyś czerpały energię z wód Mombeek. To właśnie ta rzeka, dzięki swojej nazwie nawiązującej do „Molenbeek”, przypomina o czasach, gdy wzdłuż jej biegu funkcjonowała cała sieć młynów wodnych obsługujących okoliczne gospodarstwa i miejscowości regionu Haspengouw. Rootmolen stanowi więc żywy ślad tej dawnej, gęstej infrastruktury młynarskiej.

Gdzie dokładnie znajduje się młyn?

Rootmolen położony jest przy Herestraat 11 w Vliermaalroot, niewielkiej miejscowości należącej administracyjnie do gminy Kortessem w prowincji Limburgia. Lokalizacja nad samą rzeką Mombeek nie jest przypadkowa — to właśnie bieg tej rzeki decydował od wieków o umiejscowieniu młynów w tej części regionu.

Najczęstsze pytania

Czy Rootmolen można dziś zwiedzić lub w nim zamieszkać? Budynek młyna pełni obecnie funkcję obiektu wykorzystywanego turystycznie w Vliermaalroot, będąc częścią lokalnej oferty związanej z historycznym dziedzictwem regionu.

Jak długo młyn pozostawał nieczynny przed renowacją? Od zaprzestania działalności w 1971 roku do renowacji przeprowadzonej w latach 1989–1990 minęło niemal dwadzieścia lat, w trakcie których obiekt niszczał.

Skąd wzięła się wcześniejsza nazwa młyna, Vranckenmolen? Nazwa ta pochodziła od Franco van Rendelborne, jednego z dawnych właścicieli młyna, i była używana od początku XIV do końca XVIII wieku.