Roomanmolen, Sint-Pauwels

Roomanmolen to murowany wiatrak stojący w miejscowości Sint-Pauwels, w gminie Sint-Gillis-Waas, w prowincji Flandria Wschodnia w Belgii. To najwyższy murowany wiatrak we Flandrii — jego całkowita wysokość sięga 24 metrów, a średnica u podstawy wynosi 12 metrów. Konstrukcja typu bovenkruier (stellingmolen), czyli wiatrak stelażowy z obracaną częścią górną, wyposażona jest w drewnianą galerię umieszczoną na wysokości 11 metrów, skąd młynarz mógł obsługiwać skrzydła i mechanizmy.

Skąd wzięła się nazwa i kto go zbudował?

Historia młyna sięga połowy XIX wieku. 26 sierpnia 1846 roku Rada Stała (Bestendige Deputatie) prowincji Flandria Wschodnia wydała zgodę na budowę kamiennego wiatraka zbożowo-olejowego kupcowi Pieterowi Paulowi Persoonowi-Rollierowi z Sint-Pauwels. Sam budynek wzniesiono rok później, w 1847 roku, z cegły wypalanej z gliny wydobywanej na miejscu — inwestor był bowiem także producentem dachówek i eksploatował lokalne złoża gliny na potrzeby własnej działalności. Obecną nazwę młyn zawdzięcza rodzinie młynarskiej Rooman, która stała się jego właścicielem w 1895 roku i przez długi czas prowadziła tu działalność młynarską. Wcześniej obiekt bywał określany jako Gelaagmolen.

Do czego służył młyn?

Roomanmolen od początku pełnił funkcję wielozadaniową — mielono w nim zboże na mąkę, ale wykorzystywano go też jako młyn olejowy oraz do produkcji słodu. Taka wszechstronność była charakterystyczna dla większych, kamiennych młynów wznoszonych w tamtym okresie przez zamożnych inwestorów, którzy chcieli zdywersyfikować swoje źródła dochodu.

Dlaczego to jedyny ocalały młyn w okolicy?

Sint-Pauwels było niegdyś miejscowością, w której działało aż pięć wiatraków. Z tamtej epoki przetrwał tylko Roomanmolen, co czyni go istotnym świadectwem dawnego krajobrazu przemysłowego regionu i jednym z nielicznych fizycznych śladów po wiejskiej gospodarce młynarskiej sprzed epoki industrializacji na dużą skalę.

Jak młyn trafił pod opiekę władz lokalnych?

Na początku XXI wieku prywatna własność młyna stanęła pod znakiem zapytania. W latach 2002–2003 ówczesny właściciel musiał, wbrew własnej woli, zrezygnować z posiadania obiektu. Sprawa trafiła do burmistrza, który zaalarmował władze prowincji o ryzyku utraty tego zabytku. W odpowiedzi prowincja Flandria Wschodnia zdecydowała się wykupić młyn w 2003 roku, przejmując tym samym odpowiedzialność za jego zachowanie. Od tego czasu bieżące zarządzanie obiektem spoczywa w rękach gminy Sint-Gillis-Waas, do której administracyjnie należy Sint-Pauwels.

Czy młyn można dziś zwiedzać?

Roomanmolen jest zabytkiem chronionym i utrzymywanym przez lokalne władze, co oznacza, że pozostaje dostępny jako punkt na mapie dziedzictwa regionu Waasland. Jego charakterystyczna, wysoka sylwetka wyróżnia się w płaskim, typowo flandryjskim krajobrazie i od dziesięcioleci stanowi punkt orientacyjny dla mieszkańców oraz osób odwiedzających okolice Sint-Gillis-Waas.

Najczęstsze pytania

Jak wysoki jest Roomanmolen? Młyn ma 24 metry wysokości i jest najwyższym murowanym wiatrakiem we Flandrii.

Kiedy powstał? Zgodę na budowę wydano w 1846 roku, a sam młyn wzniesiono w 1847 roku.

Skąd pochodzi nazwa młyna? Od rodziny młynarskiej Rooman, właścicieli obiektu od 1895 roku.

Kto obecnie zarządza młynem? Od zakupu przez prowincję Flandria Wschodnia w 2003 roku zarządzanie należy do gminy Sint-Gillis-Waas.

Czy to jedyny wiatrak w Sint-Pauwels? Tak — z pięciu dawnych wiatraków w tej miejscowości przetrwał tylko Roomanmolen.