De Witte Molen, Sint-Niklaas

De Witte Molen to biały wiatrak typu „ground sailer" na ośmiobocznym planie, stojący w Sint-Niklaas we Flandrii Wschodniej. Jego nazwa – dosłownie „Biały Młyn" – odnosi się do charakterystycznego, jasnego malowania korpusu, które od dawna wyróżnia go na tle okolicznej zabudowy i sprawia, że jest jednym z łatwiej rozpoznawalnych zabytków miasta.

Skąd wziął się ten wiatrak?

Historia obiektu sięga końca XVII wieku. 12 kwietnia 1696 roku zawarto umowę pomiędzy Pieterem Verbraekenem i Dominicusem Collierem z jednej strony a Jacobą van der Haeghen, ksienią opactwa Roosenberg, z drugiej. Na jej mocy na działce zwanej den Steenacker miał powstać ośmioboczny młyn olejowy. To właśnie ta budowla, wzniesiona na gruncie należącym do opactwa, stała się zalążkiem dzisiejszego De Witte Molen.

Jak zmieniało się przeznaczenie młyna?

Pierwotnie wiatrak pełnił funkcję młyna olejowego – tłoczono w nim olej z nasion oleistych, co było typowym zajęciem tego typu obiektów w regionie w XVII i XVIII wieku. Sytuacja zmieniła się w połowie XIX wieku: w 1850 roku młyn przebudowano na młyn zbożowy, dostosowując mechanizm do mielenia ziarna. Ta zmiana funkcji odzwierciedla szersze przemiany gospodarcze na terenach dzisiejszej Belgii, gdzie z czasem to przemiał zboża stawał się bardziej opłacalny niż produkcja oleju.

Kto był właścicielem młyna?

Przez większość swojej historii De Witte Molen pozostawał w rękach prywatnych. Dopiero w 1976 roku obiekt przeszedł na własność miasta Sint-Niklaas, co otworzyło drogę do jego ochrony i systematycznej konserwacji jako części miejskiego dziedzictwa. Wcześniej, w 1943 roku, młyn uzyskał status chronionego zabytku, co formalnie uznało jego wartość historyczną i architektoniczną jeszcze w czasie, gdy należał do prywatnych właścicieli.

Jak wyglądały prace konserwatorskie?

Losy młyna w drugiej połowie XX i na początku XXI wieku to seria remontów i napraw. W latach 1981–1982 przeprowadzono jego pierwszą większą restaurację. Zaledwie rok później, w 1983 roku, budowlę uszkodziła silna burza – szkody usunięto ostatecznie w 1985 roku. Kolejny, znacznie bardziej kompleksowy remont trwał od 2004 do kwietnia 2006 roku. To właśnie dzięki tej modernizacji młyn odzyskał pełną sprawność techniczną i jest w stanie ponownie mleć zboże, a nie funkcjonować już wyłącznie jako element krajobrazu.

Co warto wiedzieć, zwiedzając De Witte Molen?

Dziś De Witte Molen jest przede wszystkim świadectwem dawnego rzemiosła młynarskiego i przykładem udanej rewitalizacji zabytku technicznego. Ośmioboczna konstrukcja i biała elewacja czynią go łatwym punktem orientacyjnym w Sint-Niklaas, a status chronionego monumentu gwarantuje, że jego historyczna forma jest starannie zachowywana.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał De Witte Molen? Umowę na budowę młyna zawarto 12 kwietnia 1696 roku, a obiekt powstał na gruncie należącym do opactwa Roosenberg.

Jaką funkcję pełnił pierwotnie? Był młynem olejowym – służył do tłoczenia oleju z nasion oleistych, zanim w 1850 roku przebudowano go na młyn zbożowy.

Od kiedy młyn należy do miasta? Miasto Sint-Niklaas przejęło go w 1976 roku, wcześniej pozostawał własnością prywatną.

Czy młyn wciąż działa? Po remoncie zakończonym w kwietniu 2006 roku mechanizm jest ponownie zdolny do mielenia zboża.