Rodný dům bratří Mrštíků

Rodný dům bratří Mrštíků to skromny, jednokondygnacyjny dom w miejscowości Sedliště, części miasteczka Jimramov na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej (kraj Vysočina). To tutaj urodzili się bracia Alois i Vilém Mrštíkowie, jedni z najbardziej znanych czeskich pisarzy przełomu XIX i XX wieku, a dom – wpisany na listę zabytków kultury – do dziś stoi w miejscu związanym z początkiem ich biografii.

Kim byli bracia Mrštíkowie?

Alois Mrštík (1861–1925) i Vilém Mrštík (1863–1912) pochodzili z rodziny szewca. W Sedlišti i Jimramově spędzili jedynie wczesne dzieciństwo – już w 1869 roku rodzina przeniosła się do Ostrovačic pod Brnem, gdzie bracia dorastali i gdzie później rozwinęła się ich twórczość literacka. Mimo krótkiego pobytu w rodzinnych stronach to właśnie tu mieści się ich rodowy dom, uznawany za miejsce narodzin ich pisarskiej biografii. Razem napisali dramat „Maryša", jedno z najważniejszych dzieł czeskiego teatru realistycznego, natomiast Vilém zapisał się w historii literatury czeskiej także jako autor osobno wydanej powieści „Pohádka máje" (Majowa baśń).

Jak wygląda dom i gdzie dokładnie stoi?

Obecny budynek wzniesiono w 1802 roku na miejscu starszej zagrody zwanej „Loukotovského". Dom stoi na stromym, skalistym wzniesieniu nad miejscem, gdzie Fryšávka wpada do Svratki, a zbocza wzgórza wzmocniono murami oporowymi w formie tarasów. To niewielki, prostokątny, parterowy budynek z dachem czterospadowym (naczółkowym), do którego przylega dawna zabudowa gospodarcza – typowy układ wiejskiej zagrody z przełomu XVIII i XIX wieku.

Jak upamiętniono braci Mrštíków w tym miejscu?

W 1927 roku w skale poniżej domu umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą Aloisowi i Vilémowi Mrštíkom, której autorem był akademicki rzeźbiarz Julius Pelikán. Kolejne tablice upamiętniające braci znajdują się bezpośrednio na fasadzie domu oraz na murze wzdłuż ścieżki prowadzącej do budynku. Sam dom ma status kulturní památky (czeskiego zabytku kultury) i leży w granicach strefy ochrony zabytkowego zespołu miejskiego Jimramova (tzw. MPZ Jimramov), co świadczy o randze tego miejsca w lokalnej historii i krajobrazie kulturowym regionu.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się rodny dom braci Mrštíków? W Sedlišti, części Jimramova w kraju Vysočina, na wzniesieniu nad miejscem, gdzie Fryšávka wpada do Svratki.

Czy bracia Mrštíkowie mieszkali tu przez całe dzieciństwo? Nie – rodzina wyprowadziła się z Sedliště do Ostrovačic pod Brnem już w 1869 roku, gdy bracia byli jeszcze dziećmi.

Co najbardziej znanego napisali bracia Mrštíkowie? Wspólnie stworzyli dramat „Maryša", a Vilém indywidualnie napisał powieść „Pohádka máje".

Czy dom jest oznaczony jako zabytek? Tak, ma status kulturní památky i znajduje się w strefie ochrony zabytkowej Jimramova, a na jego fasadzie oraz w pobliskiej skale umieszczono tablice pamiątkowe.