Refuge des moines de Abbaye du mont Saint-Éloi

Refuge des moines de l'abbaye du Mont-Saint-Éloi to dawny miejski dom schronienia mnichów augustiańskich, jeden z najstarszych zachowanych budynków w Arras. Nie należy go mylić z samym opactwem Mont-Saint-Éloi, którego dwie charakterystyczne wieże-ruiny stoją kilka kilometrów od miasta – to właśnie tutaj, w sercu Arras, zakonnicy chronili się i przechowywali najcenniejsze dobra klasztoru w czasach zagrożenia.

Czym właściwie jest ten budynek?

Refuge to warowny dom miejski, do którego uciekali mnisi z opactwa Mont-Saint-Éloi wraz z dokumentami, relikwiami i kosztownościami, gdy okolica stawała się areną walk zbrojnych. Region Pas-de-Calais od wieków bywał terenem konfliktów, więc bogate opactwo potrzebowało bezpiecznego punktu oparcia w obrębie murów miejskich Arras – z dala od otwartego, trudnego do obrony wzgórza.

Skąd wziął się ten dom w Arras?

Historia budynku sięga 1434 roku, kiedy opat Jean Bulot, zwierzchnik augustiańskiego opactwa Saint-Vindicien du Mont-Saint-Éloi, nabył posiadłość zwaną „puissance de Chaulnes”. Na tym gruncie w latach 50. XV wieku wzniesiono nowy refugium dla zakonników i dóbr klasztornych. Budynek od strony placu, który dziś podziwiają przechodnie, powstał jednak później – pochodzi z drugiej połowy XVI wieku.

Jak wygląda dzisiaj?

Refuge stoi przy Place du Wetz d'Amain, w pobliżu rue Saint-Aubert, i można do niego dotrzeć również od strony rue du Général Barbot, przez bramę prowadzącą na parking Izby Handlowej. To ceglano-kamienny dom z charakterystyczną wieżyczką – forma typowa dla zamożnych rezydencji miejskich późnego średniowiecza i renesansu. Budynek został wpisany do rejestru zabytków 15 stycznia 1929 roku.

Co skrywają wnętrza?

W 1980 roku, podczas prac remontowych, w głównej sali na piętrze odkryto pod warstwą tynku malowidła ścienne z przełomu XV i XVI wieku. To cztery dekoracyjne medaliony na tle ornamentu roślinnego, uzupełnione krótką inskrypcją – rzadki przykład świeckiego malarstwa dekoracyjnego tej epoki zachowanego w Arras.

Dlaczego to najstarszy budynek Arras?

Refuge przetrwał siedem stuleci burzliwej historii regionu. Po rewolucji francuskiej, w 1792 roku, budynek sprzedano jako dobro narodowe. Co szczególnie istotne, przetrwał także I wojnę światową bez konieczności odbudowy – w mieście, gdzie większość zabytkowej zabudowy uległa wówczas zniszczeniu, refuge zachował swoją autentyczną, oryginalną substancję. To właśnie czyni go dziś najstarszym widocznym budynkiem w Arras.

Co dzieje się z budynkiem obecnie?

Nad zachowaniem i rewaloryzacją refuge czuwa stowarzyszenie działające przy rue Saint-Aubert, którego celem jest ochrona budynku oraz stworzenie w nim programu kulturalnego dostępnego dla mieszkańców i turystów. Miasto Arras włączyło projekt odnowy refuge do swoich inicjatyw obywatelskich, co pokazuje rosnące zainteresowanie tym unikalnym śladem średniowiecznej historii miasta.

Najczęstsze pytania

Czy refuge to to samo, co opactwo Mont-Saint-Éloi? Nie. Opactwo z jego słynnymi wieżami-ruinami stoi na wzgórzu kilka kilometrów od Arras, natomiast refuge to odrębny dom miejski mnichów wzniesiony w samym Arras.

Ile lat ma budynek? Najstarsza część powstała w latach 50. XV wieku, a fasada od strony placu pochodzi z drugiej połowy XVI wieku – łącznie budynek liczy sobie blisko sześć wieków.

Czy można zwiedzać wnętrza? Budynkiem opiekuje się lokalne stowarzyszenie, które rozwija ofertę kulturalną i edukacyjną wokół refuge – warto sprawdzić aktualne informacje na miejscu lub w Arras przed wizytą.

Co znajduje się w środku? Na piętrze zachowały się malowidła ścienne z przełomu XV i XVI wieku – cztery medaliony na dekoracyjnym tle, odkryte podczas prac w 1980 roku.