Rafossen

Rafossen to czterdziestodwumetrowy wodospad na rzece Kvina, położony około siedmiu kilometrów na północ od centrum Kvinesdal w południowej Norwegii. To jedno z tych miejsc, w których surowa natura spotyka się z nowoczesną inżynierią: obok spadającej wody powstała elektrownia wodna, a razem z nią rozwiązania, które mają pomagać rybom wędrować w górę rzeki.

Czym jest Rafossen?

Rafossen jest jednym z największych progów na rzece Kvina. Różnica wysokości wynosi według norweskich materiałów turystycznych 42 metry, a woda spada z dużą siłą, szczególnie w okresach wysokiego przepływu, na przykład po roztopach wiosną i po obfitych deszczach. Rzeka płynie tu doliną, którą Kvinesdal zawdzięcza swoją nazwę.

Wodospad od zawsze był naturalną przeszkodą dla łososi, które wędrują w górę Kviny na tarło. Mniejsze miejscowe źródła wspominają też o dawnych zapisach nazwy miejsca, sięgających średniowiecza, jednak dokładne daty różnią się w zależności od opracowania, dlatego warto traktować je ostrożnie.

Elektrownia i przepławka dla łososi

Największą zmianą w okolicy jest elektrownia Rafoss, należąca do operatora Sira-Kvina. Według informacji operatora jest to obiekt o mocy 9,9 MVA z dwiema poziomymi turbinami Francisa (6,6 i 3,3 MW), a roczna produkcja ma wynosić około 35 GWh. Visit Norway podaje, że nowa elektrownia została otwarta w 2022 roku; w różnych źródłach pojawiają się nieco inne daty uruchomienia poszczególnych etapów.

Ciekawostką jest przepławka. Biegnie ona w tunelu, który zaczyna się przy ujęciu wody na szczycie wodospadu. Opracowanie naukowe o przejściach dla ryb w Rafoss podaje różnicę poziomów rzędu 45 metrów dla elektrowni i przepławki, a jego cel to uczynienie z Rafoss jednej z najbardziej przyjaznych łososiom elektrowni w Norwegii. W budynku elektrowni urządzono pomieszczenie do obserwacji łososi, a nad wodospadem przerzucono kładkę dla pieszych.

Jak dojechać do Rafossen?

Z Kvinesdal jedzie się na północ drogą 465. Visit Norway opisuje dojazd tak: trzeba wypatrywać niewielkiego drewnianego drogowskazu, skręcić w wąską drogę i dojechać do jej końca, a stamtąd czeka około pięciu minut spaceru. Nowsza oferta wspomina o oznaczonym parkingu przy skrzyżowaniu. Starsze relacje podróżników wspominają o pracach budowlanych utrudniających dojście, więc przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne warunki.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

• Najlepszy widok daje okres większego przepływu wody, czyli wiosna i okres po deszczach.
• Droga dojazdowa jest wąska, a teren przy wodzie bywa śliski.
• Wodospad warto połączyć z innymi miejscami doliny Kvinesdal i z trasą wzdłuż rzeki.
• Sezon wędrówki łososia to dobry moment na wizytę w pomieszczeniu obserwacyjnym, o ile jest dostępne.

Najczęstsze pytania

Jak wysoki jest Rafossen? Źródła turystyczne podają 42 metry różnicy wysokości.

Gdzie leży wodospad? Na rzece Kvina, około siedmiu kilometrów na północ od Kvinesdal, w regionie południowej Norwegii.

Czy przy wodospadzie jest elektrownia? Tak, elektrownia Rafoss należy do Sira-Kvina i wykorzystuje spad rzeki, a przy niej działa przepławka dla łososi.

Czy wejście jest trudne? Z końca wąskiej drogi dojścia to według Visit Norway około pięciu minut spaceru.

Czy łososie przechodzą przez wodospad? Rafossen jest dla nich naturalną barierą, dlatego zbudowano przepławkę umożliwiającą wędrówkę w górę rzeki.