Zamek Radyně

Zamek Radyně to średniowieczna warownia wznosząca się na szczycie wzgórza o tej samej nazwie, tuż nad miastem Starý Plzenec w kraju pilzneńskim. Dziś oglądamy ją jako malowniczą ruinę, ale w połowie XIV wieku był to jeden z najambitniejszych projektów budowlanych cesarza Karola IV na zachodzie Czech.

Kto zbudował zamek i po co powstał?

Inwestorem był sam Karol IV, który zlecił budowę mistrzowi murarskiemu Vítowi Hedvábnému. Prace ukończono w 1361 roku — dokładnie w tym samym czasie, co bliźniaczy zamek Kašperk na Šumavie. Nowa warownia miała pilnować szlaku handlowego prowadzącego z Pragi w stronę Bawarii, co dla władcy zabiegającego o kontrolę nad kluczowymi trasami handlowymi miało spore znaczenie strategiczne. Karol IV nadał zamkowi własne imię — Karlskrone, później zapisywane też jako Karlshut — ale nazwa nie przyjęła się na dłużej. Silniej zakorzenione w okolicy było miano samego wzgórza, Radyně, i to ono ostatecznie wyparło oficjalny tytuł już w ciągu jednego stulecia.

Jak wyglądała architektura i dlaczego przypomina Kašperk?

Radyně i Kašperk powstawały według tego samego założenia projektowego, charakterystycznego dla szczytowej fazy czternastowiecznego budownictwa obronnego — połączenia wieży z pałacem w jedną zwartą bryłę. Wieża nie stanowiła tu osobnej, dominującej budowli, lecz raczej nadbudówkę wznoszącą się ponad dachem pałacu, który sam w sobie był głównym elementem całego założenia. Zamek dysponował dwiema wieżami: czworoboczną od zachodu i półokrągłą od wschodu. Do dziś zachowała się tylko zachodnia, licząca 22 metry wysokości.

Co się stało z zamkiem po utracie znaczenia?

Wraz ze zmianą szlaków handlowych i słabnącym znaczeniem strategicznym warownia zaczęła podupadać. W XVI wieku obiekt strawił pożar, który spowodował poważne zniszczenia i przesądził o dalszym losie budowli — od tego czasu Radyně funkcjonuje już wyłącznie jako ruina. Mimo upływu wieków ruina nie zniknęła z krajobrazu: wzgórze o wysokości 567 metrów nad poziomem morza wciąż górują nad okolicą i pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów orientacyjnych całego regionu Plzeňska.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Zachowana zachodnia wieża jest udostępniona zwiedzającym sezonowo, zwykle od kwietnia do października. Aby dotrzeć na punkt widokowy, trzeba pokonać 114 stopni. Na górze czeka nagroda — zainstalowana luneta pozwala dostrzec w oddali zamek Primda oraz zamek Kozel. Wewnątrz wieży urządzono niewielką ekspozycję poświęconą historii zamku oraz miejscowym legendom, wśród których wyróżnia się opowieść o tajemniczym Radousie. W sezonie na terenie ruin organizowane bywają też dodatkowe wydarzenia dla zwiedzających.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Radyně? Na szczycie wzgórza Radyně, bezpośrednio nad miastem Starý Plzenec, w kraju pilzneńskim w Czechach.

Kto ufundował budowę zamku? Cesarz Karol IV, który zlecił prace mistrzowi budowlanemu Vítowi Hedvábnému. Zamek ukończono w 1361 roku.

Dlaczego zamek nazywa się Radyně, skoro Karol IV nadał mu inne imię? Cesarz nazwał zamek Karlskrone, ale nazwa wzgórza była silniej zakorzeniona lokalnie i z czasem całkowicie wyparła oryginalne miano.

Jak wysoka jest zachowana wieża? Zachodnia wieża, jedyna zachowana do dziś z pierwotnych dwóch, ma 22 metry wysokości, a na jej szczyt prowadzi 114 stopni.

Czy zamek można zwiedzać? Tak, wieża jest otwarta dla turystów sezonowo, zwykle od kwietnia do października, z ekspozycją poświęconą historii i legendom miejsca.