Quinta da Prelada

Quinta da Prelada to dawna letnia posiadłość szlachecka w Porto w Portugalii, położona w zachodniej części miasta (współrzędne 41,174 N, 8,631 W). Dziś to miejsce łączące historyczny dwór, ogród i przestrzeń kulturalną, w której mieści się Archiwum Historyczne Misericórdii w Porto.

Czym jest Quinta da Prelada?

Portugalskie „quinty" to majątki ziemskie z rezydencją. Te podmiejskie, tak zwane „quinty de recreio", służyły zamożnym rodzinom jako letnie domy i miejsca wypoczynku. Prelada uchodzi za jeden z najbardziej wyrazistych przykładów tego typu założeń w Porto. Przez wieki należała do rodziny Noronha e Meneses.

Kto ją zbudował i kiedy?

Zamówienie na dwór i ogrody przypisuje się António de Noronha de Mesquita e Melo, szlachcicowi związanemu z królewskim dworem. Projekt wiąże się z Nicolau Nasonim (1691–1773), włoskim architektem, który wyznaczył styl barokowego Porto. Dom i quintę ukończono około 1758 roku, a prace rzeźbiarskie w ogrodach datuje się na lata 1743–1758.

Jak wygląda ogród?

Nasoni zaplanował rozległy układ krajobrazowy oparty na jednej osi kompozycyjnej. Łączy on elementy formalnego ogrodu francuskiego z romantycznym. O charakterze miejsca decydują:

• obeliski i piramidy,
• kaskady wodne,
• labirynty,
• duży staw,
• rzeźby z połowy XVIII wieku.

Posiadłość imponuje skalą, a jednocześnie wyróżnia się na tle innych quint w mieście właśnie tą różnorodnością elementów.

Jak zmieniały się losy posiadłości?

Do początku XX wieku majątek pozostawał w rękach rodziny Noronha Menezes. W 1903 roku ostatni właściciel, Francisco de Noronha Menezes, przekazał go Misericórdii w Porto, czyli tamtejszemu bractwu miłosierdzia (Santa Casa da Misericórdia).

W kolejnych dekadach dwór pełnił kilka funkcji społecznych: był szpitalem dla rekonwalescentów, ośrodkiem rehabilitacji osób z niepełnosprawnościami fizycznymi, a następnie domem opieki dla seniorów. Obecnie jest przestrzenią kulturalną i siedzibą archiwum historycznego Misericórdii.

W 1961 roku na części terenów otwarto kemping, który działał przez 45 lat. Fragment dawnych gruntów, w tym Mata da Prelada (las Prelada), stał się w 1991 roku parkiem miejskim Porto, zaprojektowanym przez Sidónia Pardala.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

Zwiedzanie domu i ogrodu bywa organizowane w ramach wydarzeń i wycieczek prowadzonych przez instytucje kulturalne miasta, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne terminy u Misericórdii w Porto lub w miejskim muzeum. Sąsiedni park miejski jest natomiast miejscem spacerów przez cały rok.

Najczęstsze pytania

Kto zaprojektował Quintę da Prelada? Projekt wiąże się z Nicolau Nasonim, a budowę zamówił António de Noronha de Mesquita e Melo. Całość ukończono około 1758 roku.

Do kogo należy dziś posiadłość? Od 1903 roku do Misericórdii w Porto, która otrzymała ją w darze od ostatniego prywatnego właściciela.

Czy na terenie dawnej quinty jest park? Tak. Część gruntów, w tym Mata da Prelada, przekształcono w 1991 roku w park miejski.

Czy działał tu kemping? Tak, od 1961 roku przez 45 lat.

Co znajduje się w środku dworu? Dziś działa tam przestrzeń kulturalna z Archiwum Historycznym Misericórdii w Porto.