Puente Romano de las Alcantarillas

Puente Romano de las Alcantarillas to rzymski most na obrzeżach Utrery, w prowincji Sewilla, jeden z niewielu tak dobrze rozpoznawalnych zabytków starożytnego drogownictwa w tej części Andaluzji. Stoi na dawnym cieku Salado, obok wieży Castillo de Alcantarilla, i od wieków jest punktem orientacyjnym dla podróżujących na południowy zachód od miasta.

Co to za most i skąd jego nazwa?

Nazwa „de las Alcantarillas" (czasem spotyka się też wersję „de la Alcantarilla") pochodzi od arabskiego słowa oznaczającego most lub kanał, co samo w sobie wskazuje na ciągłość użytkowania tej przeprawy przez kolejne epoki — rzymską, wizygocką, muzułmańską i chrześcijańską. Konstrukcja opiera się na dwóch kamiennych łukach, choć pierwotnie most miał prawdopodobnie dwie kondygnacje — górna partia nie zachowała się do naszych czasów.

Dlaczego jest rzymski?

Datowanie mostu na okres panowania Augusta opiera się na inskrypcji epigraficznej umieszczonej pomiędzy dwoma łukami, z fragmentem tekstu odczytywanym jako „AUGUSTUS PONTEM...". To właśnie ta inskrypcja pozwala jednoznacznie umieścić budowlę w kontekście rzymskiej polityki infrastrukturalnej pierwszych dekad naszej ery, kiedy sieć dróg w Hispanii była intensywnie rozbudowywana.

Jaką rolę pełnił w sieci dróg rzymskich?

Most stanowił element Via Augusta — najdłuższej drogi rzymskiej na Półwyspie Iberyjskim, łączącej Kadyks z Pirenejami i dalej z resztą imperium. Konkretnie znajdował się na odcinku pomiędzy dawnymi osadami Orippo (dziś opuszczone stanowisko w okolicach rzek Guadalquivir i Guadaíra, w gminie Dos Hermanas) a Ugia, którą część badaczy utożsamia z pobliską Torre Alocaz. Dla podróżnych i kupców przemierzających trasę z południa Hiszpanii w głąb kontynentu przeprawa przez Salado w tym miejscu była newralgicznym punktem szlaku.

Co zobaczyć na miejscu?

Most współtworzy zespół z sąsiadującą wieżą — Castillo de Alcantarilla — która w późniejszych wiekach przejęła funkcję strażniczą nad przeprawą, kontrolując ruch na tym odcinku drogi. Dwuarkadowa konstrukcja mostu, mimo utraty górnej kondygnacji i śladów licznych renowacji, wciąż czytelnie pokazuje rzymski rodowód budowli — proporcje łuków i technika kamieniarska pozostają charakterystyczne dla inżynierii tamtego okresu. Sylwetka mostu z wieżą w tle jest jednym z rozpoznawalnych symboli promocyjnych Utrery.

Jak wygląda otoczenie mostu?

Warto wiedzieć, że bezpośrednie sąsiedztwo zabytku zostało w XX wieku mocno przekształcone przez nowoczesną infrastrukturę: od południa przebiega kanał Bajo Guadalquivir oraz linia kolejowa Sewilla–Kadyks, od zachodu równolegle do dawnej drogi rzymskiej biegnie droga N-IV, a sama Cañada Real de las Cabezas de San Juan (dawny szlak przegonu bydła) wraz z drogą SE-427 przechodzi bezpośrednio nad mostem. To zestawienie starożytnej konstrukcji z nowoczesnymi liniami komunikacyjnymi dobrze ilustruje, jak ten sam korytarz terenowy był wykorzystywany komunikacyjnie nieprzerwanie od czasów rzymskich aż po dziś.

Dla kogo jest to miejsce?

Puente Romano de las Alcantarillas to propozycja dla osób interesujących się historią starożytną i śladami rzymskiej obecności w Andaluzji, a także dla tych, którzy planują trasę po zabytkach prowincji Sewilla poza samym miastem. To przystanek, który dobrze łączy się ze zwiedzaniem samej Utrery i okolicznych stanowisk archeologicznych związanych z Via Augusta.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi most? Most datowany jest na czasy cesarza Augusta, co potwierdza inskrypcja umieszczona między jego dwoma łukami.

Jaką funkcję pełnił w starożytności? Był częścią Via Augusta, głównej rzymskiej drogi łączącej Kadyks z Pirenejami, na odcinku między Orippo a Ugią.

Czy most zachował się w oryginalnej formie? Częściowo — zachowały się dwa kamienne łuki, natomiast górna kondygnacja mostu nie przetrwała do naszych czasów, a budowla przeszła kilka renowacji.

Co jeszcze znajduje się przy moście? Obok stoi wieża Castillo de Alcantarilla, która w późniejszych wiekach strzegła przeprawy przez rzekę Salado.