Protestant church in Cheb

Kościół Ewangelicki Chrám pokoje (Kościół Pokoju, niem. Friedenskirche) to protestancka świątynia w centrum Chebu, na zachodzie Czech, przy dawnym trakcie prowadzącym do nieistniejącej już Górnej Bramy. Neogotycka budowla z czerwonej cegły powstała w drugiej połowie XIX wieku i do dziś pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych akcentów architektonicznych miasta, wyraźnie odróżniającym się od katolickich kościołów Chebu smukłą, ceglaną wieżą.

Jak protestantyzm wrócił do Chebu?

Historia ewangelików w Chebie sięga czasów reformacji – w 1564 roku miejscowa gmina protestancka przejęła średniowieczny kościół św. Mikołaja i użytkowała go przez kolejne dekady. Ten rozdział zamknęła kontrreformacja: w 1626 roku, na progu wojny trzydziestoletniej, protestancka parafia w Chebie przestała istnieć, a miasto na powrót stało się w pełni katolickie.

Protestanci wrócili do miasta dopiero w drugiej połowie XIX wieku, gdy industrializacja regionu ściągnęła do Chebu robotników z Saksonii, w większości wyznania ewangelickiego. Przełomowy okazał się patent tolerancyjny cesarza Franciszka Józefa I z 1861 roku, który zrównał prawa protestantów z katolikami w monarchii habsburskiej. Dzięki niemu 11 listopada 1862 roku formalnie powołano w Chebie ewangelicką gminę wyznaniową wraz ze szkołą. Budowę wsparło finansowo niemieckie Stowarzyszenie Gustava Adolfa (Gustav-Adolf-Verein), które w tamtym okresie finansowało wznoszenie kościołów protestanckich na terenach zdominowanych przez katolicyzm.

Kiedy i jak powstał sam kościół?

Najpierw, w 1865 roku, wzniesiono budynek szkoły i plebanię. Kamień węgielny pod sam kościół położono 10 czerwca 1868 roku, a uroczyste otwarcie świątyni nastąpiło 5 października 1871 roku. Projekt w stylu wczesnoneogotyckim przygotował miejscowy budowniczy Adam Haberzettl z Chebu. Co ciekawe, kościół stanął na terenie dawnej strzelnicy, zlokalizowanej na tzw. rawelinie strzałkowym przed nieistniejącą już Górną Bramą – fragmentem dawnych umocnień miejskich.

Co działo się z kościołem po 1945 roku?

Po drugiej wojnie światowej, w związku z wysiedleniem czeskich Niemców, którzy stanowili trzon miejscowej wspólnoty ewangelickiej, świątynię przekazano Kościołowi Braci Czeskich (Českobratrská církev evangelická), który administruje nią do dziś jako czynnym miejscem kultu. Od 2008 roku budynek figuruje w rejestrze zabytków, co potwierdza jego wartość historyczną i architektoniczną dla Chebu.

Co warto zobaczyć, zwiedzając kościół?

Bryła kościoła to przykład wczesnej neogotyki – strzelista, ceglana wieża, ostrołukowe okna i skromny, ale spójny detal architektoniczny nadają budowli charakterystyczny, „północny" rys, odróżniający ją od barokowych i gotyckich świątyń katolickich w starówce Chebu. Kościół znajduje się w bliskiej odległości od historycznego centrum miasta, co pozwala włączyć go do spaceru po zabytkowym Chebie bez większego nadkładania drogi.

Najczęstsze pytania

Jak nazywa się ten kościół po czesku? Evangelický kostel Chrám pokoje, co tłumaczy się jako Kościół Ewangelicki – Kościół Pokoju.

Do jakiego wyznania należy obecnie świątynia? Kościół administruje Kościół Braci Czeskich (Českobratrská církev evangelická), ewangelicka wspólnota protestancka działająca w Czechach.

W jakim stylu zbudowano kościół i kiedy? Kościół zbudowano w latach 1868–1871 w stylu wczesnoneogotyckim, według projektu Adama Haberzettla z Chebu.

Czy kościół jest zabytkiem? Tak, od 2008 roku budynek znajduje się w rejestrze zabytków kultury.