Prosíčská horka

Prosíčská horka to niewielkie, ale geologicznie ciekawe wzgórze w gminie Ralsko, w powiecie Česká Lípa, w kraju libereckim, na terenie dawnego poligonu wojskowego Ralsko. Wznosi się na wysokość około 408 m n.p.m. i leży kilka kilometrów na południowy zachód od wsi Vicmanov, w granicach katastralnych Jablonečka. Choć nie należy do najwyższych szczytów Pogórza Ralskiego (to miano należy do samego Ralska, 698 m n.p.m.), wzgórze wyróżnia się charakterystyczną, wydłużoną sylwetką i burzliwą historią XX wieku.

Jak powstała Prosíčská horka?

Wzgórze jest kominem wulkanicznym — pozostałością po trzeciorzędowej działalności wulkanicznej, która ukształtowała większość charakterystycznych "kopców" Pogórza Ralskiego. Twardy bazaltoidowy brekcja przebiła się przez znacznie starsze, kredowe (turońskie) piaskowce wapnisto-ilaste i piaskowce kwarcowe, tworząc grzbiet rozciągnięty w kierunku z zachodu-północnego zachodu na wschód-południowy wschód. To właśnie odporność wulkanicznej skały na erozję sprawiła, że wzgórze przetrwało, podczas gdy otaczające je miękkie osady kredowe zostały w dużej mierze zniwelowane przez wodę i lód.

Co można zobaczyć na szczycie i w okolicy?

Stoki i wierzchołek porasta las mieszany, dość gęsty, więc panoramy nie są tu tak rozległe jak z odsłoniętych szczytów regionu. Mimo to między drzewami da się dostrzec fragmenty widoku w stronę grzbietu Ještědu i leżących u jego podnóża wzgórz — to dobry punkt orientacyjny dla osób wędrujących przez dawny poligon. Warto pamiętać, że teren wokół wzgórza wciąż nosi ślady wojskowej przeszłości i część okolicznych obszarów pozostaje wyłączona z swobodnego poruszania się ze względu na ryzyko niewybuchów.

Skąd wzięła się nazwa wzgórza?

Nazwa pochodzi od nieistniejącej już wsi Prosíčka (niem. Prositschka), która leżała około 650 metrów na południowy wschód od szczytu. Była to jedna z najmniejszych osad w regionie — liczyła zaledwie czternaście domów. Wieś nie przetrwała utworzenia poligonu wojskowego: została wysiedlona i zamieniona w lotniczy teren ćwiczebny. Dziś po zabudowie zostały głównie rozsypane fundamenty i fragmenty murów obwodowych, resztki kamiennych schodów, koryta dla zwierząt gospodarskich oraz stare lipy, które niegdyś rosły przy zagrodach i przy nieistniejącej już kaplicy.

Jaką rolę odgrywało wzgórze w czasach poligonu wojskowego?

Od lat sześćdziesiątych do dziewięćdziesiątych XX wieku okolice Prosíčskiej horki wykorzystywano jako strzelnicę lotniczą Armii Radzieckiej, powiązaną z pobliskimi składami rakiet na wzgórzu Chlum. Intensywne ćwiczenia bojowe pozostawiły po sobie duże ilości niewybuchów, przez co ten fragment dawnego poligonu Ralsko uchodzi dziś za jeden z najbardziej zagrożonych zanieczyszczeniem materiałami wybuchowymi obszarów w całym regionie. Z tego powodu władze wprowadziły wieloletni, sięgający kolejnych stu lat, zakaz zabudowy tego terenu, a obszar nie jest też celowo zalesiany — względy bezpieczeństwa mają pierwszeństwo przed rekultywacją krajobrazu.

Jak dziś wygląda ten teren?

Po zakończeniu działalności wojskowej dawny poligon Ralsko, w tym okolice Prosíčskiej horki, stał się częścią Geoparku Ralsko — obszaru chronionego ze względu na unikatową geologię wulkanicznych wzgórz i wartość przyrodniczą lasów, które w dużej mierze odzyskały teren bez ludzkiej ingerencji. To miejsce łączy więc w sobie ślady dramatycznej historii XX wieku z powracającą, dziką przyrodą.

Najczęstsze pytania

Jak wysoka jest Prosíčská horka? Wzgórze osiąga wysokość około 408 m n.p.m.

Gdzie dokładnie leży wzgórze? W gminie Ralsko, w powiecie Česká Lípa (kraj liberecki), na terenie dawnego poligonu wojskowego Ralsko, kilka kilometrów od wsi Vicmanov.

Skąd wzięła się nazwa wzgórza? Od nieistniejącej wsi Prosíčka, wysiedlonej i zniszczonej podczas tworzenia poligonu wojskowego.

Czy można bezpiecznie chodzić po okolicy? Teren nadal niesie ryzyko związane z niewybuchami po dawnych ćwiczeniach wojskowych, dlatego warto trzymać się wyznaczonych szlaków i zachować ostrożność.

Jaki jest charakter geologiczny wzgórza? To komin wulkaniczny — twarda bazaltoidowa skała przebijająca starsze, kredowe piaskowce, co nadało wzgórzu wydłużony, grzbietowy kształt.