priory Saint Pierre of Montaubérou

Priorat Saint-Pierre de Montaubérou to dawny klasztor na przedmieściach Montpellier, jeden z nielicznych we Francji zachowanych zespołów zakonu grandmontańskiego. Romański kościół z początku XII wieku, otoczony budynkami klasztornymi z późniejszych epok, dziś stoi przy Avenue Albert Einstein i jest wpisany do rejestru francuskich zabytków (monument historique).

Skąd wzięła się nazwa Montaubérou?

Nazwa pochodzi od miejsca zwanego łacińskim określeniem Monte arbedone, spolszczanego czasem jako Montaubéron lub Montaubérou. To właśnie tutaj, w drugiej połowie XII wieku, hrabia Tuluzy i Melgueil Rajmund V osadził pustelników należących do zakonu z Grandmont, zakładanego wcześniej w Limousin przez świętego Stefana z Muret. Sam teren miał wcześniejszą historię religijną – już w 1095 roku istniejącą tu kaplicę przyłączono do kapituły katedralnej w Maguelone, a dopiero później, w latach 70. XII wieku, miejsce trafiło pod opiekę grandmontanów.

Jak wyglądał kościół i klasztor w średniowieczu?

Kościół priorat to budowla romańska, z rzeźbioną fasadą zachodnią datowaną na przełom XI i XII wieku. Kaplicę konsekrował 21 listopada 1225 roku biskup Maguelone, Bernard de Mèze. Rangę priorat uzyskał formalnie w 1317 roku. Wokół świątyni z czasem rozbudowano zabudowania klasztorne – zachowały się w nich pomieszczenia w stylu gotyckim oraz fragmenty datowane na XV wiek, część być może jeszcze na drugą połowę XIV wieku. W XV stuleciu na południowej flance kościoła wzniesiono także dom przeora (logis du prieur).

Co działo się z priorat po średniowieczu?

Losy budynku odbijają burzliwą historię regionu. W pewnym momencie kościół stracił funkcję sakralną i służył jako owczarnia – dopiero 3 lipca 1655 roku został ponownie konsekrowany. Prawdziwy przełom przyniosła Rewolucja Francuska: 4 stycznia 1791 roku Montaubérou sprzedano jako dobro narodowe (bien national). Nabywcą został markiz Charles Louis de Fregeville, który zatrzymał posiadłość do 1821 roku. Kolejnym właścicielem, w 1867 roku, został Étienne Bouisson, profesor Wydziału Medycyny w Montpellier. Po jego śmierci wdowa przekazała majątek Wydziałowi Medycyny 8 września 1893 roku, pod warunkiem wzniesienia na terenie kaplicy.

Kto opiekuje się miejscem dzisiaj?

Miasto Montpellier przejęło priorat na własność w 1979 roku. Dziś obiekt figuruje w rejestrze zabytków pod numerem PA00103534, a jego dawny kościół parafialny nosi wezwanie Saint-Pierre-de-Montaubérou. Zespół znajduje się przy Avenue Albert Einstein, w rejonie kampusu uniwersyteckiego na wschodnich obrzeżach Montpellier, z dala od zabytkowego centrum, ale wciąż w granicach miasta.

Dlaczego warto wiedzieć o zakonie grandmontańskim?

Zakon z Grandmont, do którego pierwotnie należał priorat, był jednym z mniej znanych francuskich zakonów pustelniczych średniowiecza, odrębnym zarówno od benedyktynów, jak i cystersów. Jego klasztory – nazywane celami (celles) – charakteryzowały się surową regułą i skromną architekturą. Montaubérou to jeden z niewielu przykładów takiej fundacji na południu Francji, co nadaje miejscu wartość historyczną wykraczającą poza samą architekturę.

Najczęstsze pytania

Czym był priorat Saint-Pierre de Montaubérou? Dawnym klasztorem zakonu grandmontańskiego, założonym w drugiej połowie XII wieku przez hrabiego Rajmunda V, z kościołem konsekrowanym w 1225 roku.

Gdzie się znajduje? Przy Avenue Albert Einstein w Montpellier, we wschodniej części miasta.

Czy można go zwiedzać? Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków, jednak dostępność dla zwiedzających zależy od aktualnego przeznaczenia budynków należących obecnie do miasta – warto sprawdzić informacje na miejscu przed wizytą.

Kto jest właścicielem dziś? Od 1979 roku priorat należy do miasta Montpellier.

Co pozostało z pierwotnej zabudowy? Romański kościół z rzeźbioną fasadą oraz część budynków klasztornych, w tym elementy gotyckie i dom przeora z XV wieku.