Praunsperger – Bošnjak Manor House

Kurija Praunsperger – Bošnjak w Samoborze, przy ulicy Gornji kraj, to zabytkowa rezydencja szlachecka, która od ponad czterech stuleci sąsiaduje ze wzgórzem samoborskiego Starego Zamku. Dla osób zwiedzających Samobor to jeden z tych obiektów, które łatwo przeoczyć, spiesząc się do rynku czy zamkowych ruin, a szkoda — budynek ma bogatą historię i zachował sporo oryginalnego wystroju.

Gdzie stoi kuria i dlaczego akurat tam?

Budynek wzniesiono naprzeciwko Starego Zamku w Samoborze, w miejscu strategicznie ważnym dla obrony miasta od strony zachodniej. Razem z zamkiem kuria kontrolowała dojazd do Samobora z tego kierunku, co w XVI wieku, gdy region żył w cieniu zagrożenia osmańskiego, miało realne znaczenie obronne, nie tylko reprezentacyjne.

Jaka jest historia budynku?

Kurię wzniesiono w 1590 roku — data ta jest wykuta na kamiennym nadprożu głównego wejścia. Od 1633 roku właścicielem posiadłości była rodzina Szaich de Pernicza, która otrzymała ją od rodu Erdödych, ówczesnych panów samoborskiego Starego Zamku, za zgodą cesarza Ferdynanda. Ród Szaich (Saić) władał kurią blisko półtora wieku. W 1779 roku ostatnia dziedziczka rodu, Viktorija, poślubiła Petara Praunspergera, co dało budynkowi pierwszy człon dzisiejszej nazwy. Kolejni właściciele — rodzina Bošnjak — dopisali się do historii posiadłości później, stąd podwójna nazwa funkcjonująca do dziś.

Co zobaczysz w środku?

Kuria to wolnostojący, parterowy budynek na planie litery „I", z głównym wejściem umieszczonym centralnie na fasadzie południowej. Kamienny portal z półkolistym łukiem i wyrytą datą 1590 to jeden z niewielu tak dobrze zachowanych detali architektonicznych z tego okresu w Samoborze. We wnętrzu zachował się fragment dawnego wyposażenia — stare meble, broń, naczynia i obrazy. Szczególną wartość ma zbiór portretów rodzin Saić i Praunsperger z XVII wieku, rzadki przykład rodzinnej galerii szlacheckiej, która przetrwała w jednym miejscu przez pokolenia.

Jak dotrzeć do kurii Praunsperger – Bošnjak?

Kuria znajduje się przy ulicy Gornji kraj 34, w historycznym, górnym fragmencie Samobora, dosłownie kilka minut spacerem od głównego rynku (Trg kralja Tomislava) i ruin Starego Zamku. Samobor leży około 25 km na zachód od Zagrzebia, skąd kilka razy dziennie kursują autobusy — to najwygodniejszy sposób dojazdu bez samochodu.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Ponieważ budynek jest własnością prywatną i nie funkcjonuje jako muzeum z regularnymi godzinami otwarcia, warto łączyć spacer w jego okolicy ze zwiedzaniem samego Starego Zamku i wzgórz nad miastem — najlepiej wiosną i jesienią, gdy trasy spacerowe wokół Samobora są najbardziej komfortowe, a latem miasto bywa zatłoczone przez wycieczkowiczów z Zagrzebia.

Najczęstsze pytania

Czy kurię Praunsperger – Bošnjak można zwiedzać od środka? Budynek jest własnością prywatną, więc dostęp do wnętrza nie jest swobodny — najlepiej sprawdzić aktualne informacje lokalnie, np. w samoborskim centrum informacji turystycznej.

Ile lat ma kuria? Data 1590 wykuta na portalu głównego wejścia wskazuje na koniec XVI wieku jako czas powstania budynku, co czyni go jednym ze starszych zachowanych obiektów świeckich w Samoborze.

Skąd wzięła się nazwa „Praunsperger – Bošnjak"? Nazwa łączy nazwiska dwóch rodzin właścicieli — Praunspergerów, którzy przejęli posiadłość w 1779 roku przez małżeństwo z ostatnią dziedziczką rodu Saić, oraz Bošnjaków, kolejnych właścicieli.

Co znajduje się w pobliżu kurii? Kuria sąsiaduje ze wzgórzem Starego Zamku w Samoborze i leży blisko historycznego centrum miasta z jego kawiarniami i tradycyjnymi samoborskimi kremówkami (kremšnite).