Januševec Castle

Dvorac Januševec to klasycystyczny pałac we wsi Prigorje Brdovečko, w gminie Brdovec, w żupanii zagrzebskiej, kilkanaście kilometrów na zachód od Zagrzebia. Uznawany jest za jedno z najważniejszych dzieł architektury klasycystycznej w Chorwacji, choć dziś stoi z dala od turystycznych szlaków i pozostaje niedostępny dla zwiedzających od środka.

Kto zbudował pałac i kiedy?

Rezydencję wzniesiono około 1830 roku dla barona Josipa Vrkljana, byłego ministra finansów na dworze księżnej Marii Ludwiki Parmeńskiej – drugiej żony Napoleona Bonapartego. Nazwisko architekta nie jest pewne: prace budowlane prowadził zagrzebski budowniczy Angelo Chicco, a niezrealizowane projekty dla Januševca przygotowywał znany zagrzebski architekt Bartol Felbinger, któremu część badaczy przypisuje autorstwo całej koncepcji.

Co zobaczysz?

Dvorac Januševec to dwupiętrowy budynek na planie prostokąta, którego sercem jest okrągła rotunda zwieńczona kopułą, biegnąca przez całą wysokość gmachu. Wokół tej centralnej przestrzeni na obu kondygnacjach rozmieszczono pozostałe pomieszczenia – układ typowy dla reprezentacyjnych rezydencji epoki klasycyzmu w środkowej Europie. Bryła pałacu, mimo burzliwej historii, zachowała czytelną, symetryczną kompozycję i elegancki, surowy w formie fronton.

Wokół dworu założono niegdyś park w stylu angielskim, powstały równolegle z budową pałacu. Dziś nie zachował się w pierwotnym kształcie – jest zaniedbany i częściowo zarośnięty lasem, więc spacer po dawnych alejach parkowych wymaga wyobraźni, a nie precyzyjnej mapy ścieżek.

Co spotkało pałac w czasie wojny?

Podczas II wojny światowej w budynku stacjonowało wojsko, które wycofując się, zaminowało obiekt – pałac doznał wtedy poważnych zniszczeń. Odbudowa ruin trwała blisko cztery dekady i zakończyła się w 1989 roku. Wnętrza nie zostały jednak w pełni odrestaurowane w dawnym, reprezentacyjnym stylu – obecnie mieści się w nich magazyn części zasobu Chorwackiego Archiwum Państwowego, co oznacza, że dvorac pełni funkcję użytkową, a nie muzealną.

Czy można wejść do środka?

Nie – Januševec nie jest obiektem turystycznym w typowym sensie. Wnętrza zajmuje archiwum państwowe i nie są udostępniane zwiedzającym na co dzień. Pałac można natomiast obejrzeć z zewnątrz, przejeżdżając lub przechodząc drogą prowadzącą w pobliżu Prigorje Brdovečko – bryła budynku, mimo dystansu, robi wrażenie dzięki swojej skali i klasycystycznej symetrii.

Jak dotrzeć?

Dvorac Januševec leży w gminie Brdovec, niedaleko Zaprešicia, około 20 kilometrów od centrum Zagrzebia. Najwygodniej dojechać samochodem – lokalne drogi łączą Prigorje Brdovečko z autostradą i głównymi trasami w kierunku Zagrzebia oraz Zaprešicia. To dobry przystanek przy okazji zwiedzania innych dworów regionu zaprešickiego, takich jak Laduč czy Gornja Bistra, które razem tworzą trasę śladami arystokratycznych rezydencji żupanii zagrzebskiej.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ zwiedzanie ogranicza się do oglądania elewacji i otoczenia, najlepiej wybrać porę roku, gdy okoliczna zieleń nie zasłania widoku na budynek – wczesna wiosna lub jesień pozwalają lepiej dostrzec architekturę zza rozrzedzonych koron drzew. Warto pamiętać, że to miejsce bardziej dla miłośników architektury i historii regionu niż dla szukających atrakcji z pełną infrastrukturą turystyczną.

Najczęstsze pytania

Czy Dvorac Januševec jest ruiną? Nie w dosłownym sensie – po zniszczeniach z czasów II wojny światowej pałac odbudowano, a prace zakończono w 1989 roku. Obecnie budynek stoi i jest użytkowany, choć jego wnętrza nie odzyskały dawnego wystroju.

Czy można zwiedzić wnętrze pałacu? Nie, w budynku znajduje się magazyn Chorwackiego Archiwum Państwowego i obiekt nie jest otwarty dla zwiedzających.

Kto zbudował pałac i dla kogo? Wzniesiono go około 1830 roku dla barona Josipa Vrkljana, byłego ministra finansów księżnej Marii Ludwiki Parmeńskiej.

Czy przy pałacu jest park do zwiedzania? Niegdyś istniał tam park w stylu angielskim, ale dziś jest zaniedbany i częściowo zarośnięty, więc nie jest to urządzony teren spacerowy.