Pont Victor-Emmanuel

Pont Victor-Emmanuel to zabytkowy most w miejscowości Cruet, w departamencie Sabaudia (Savoie), w regionie Owernia-Rodan-Alpy. Przerzucony nad rzeką Izerą w kotlinie sabaudzkiej (combe de Savoie), stanowi jeden z najciekawszych przykładów XIX-wiecznej inżynierii kolejowej we Francji — mimo że dziś służy już wyłącznie ruchowi drogowemu i pieszemu.

Skąd wzięła się nazwa mostu?

Most zbudowano w latach 1855-1856 na potrzeby pierwszej linii kolei Victor-Emmanuel, nazwanej na cześć króla Sardynii Wiktora Emanuela II — w tym okresie Sabaudia wciąż należała do Królestwa Sardynii, a nie do Francji (aneksja nastąpiła dopiero w 1860 roku). Prace projektowe i budowlane powierzono brytyjskiej firmie Thomas Brassey oraz inżynierowi Newmanowi, co szybko przyniosło konstrukcji drugą, potoczną nazwę: Pont des Anglais, czyli Most Anglików.

Dlaczego most jest tak wyjątkowy?

Pont Victor-Emmanuel uchodzi za najstarszy zachowany metalowy most kolejowy we Francji. To właśnie ta unikatowa wartość historyczna i techniczna zadecydowała o wpisaniu obiektu do rejestru zabytków (monument historique) 19 sierpnia 1994 roku. Metalowa konstrukcja, typowa dla brytyjskiego budownictwa mostowego połowy XIX wieku, przetrwała do dziś mimo burzliwych losów.

Jak most przetrwał próby wyburzenia?

Kolej korzystała z mostu tylko do 1876 roku — 18 grudnia tego roku otwarto nową trasę kolejową, a Pont Victor-Emmanuel stracił swoją pierwotną funkcję. Co ciekawe, konstrukcję dwukrotnie próbowano rozebrać: w 1879 roku pojawił się projekt wyburzenia, a w 1887 roku rozważano nawet wysadzenie mostu dynamitem. Ostatecznie 17 października 1887 roku most odkupiła rada generalna Sabaudii za 20 000 franków, ratując go przed zniszczeniem i nadając mu nowe życie jako przeprawę drogową.

Jak dziś wykorzystywany jest most?

Po wykupieniu przez samorząd most otwarto dla ruchu samochodowego i pieszego, z ruchem naprzemiennym prowadzonym wspólnie z drewnianym mostem w Coise. Dziś Pont Victor-Emmanuel to nie tylko funkcjonalna przeprawa nad Izerą, ale przede wszystkim żywy pomnik epoki, w której kolej i inżynieria brytyjska zmieniały krajobraz alpejskiej Sabaudii.

Jak dotrzeć do mostu?

Most znajduje się w gminie Cruet, w sercu kotliny sabaudzkiej, łatwo dostępnej z okolicznych miejscowości doliny Izery. To dogodny punkt na trasie zwiedzania regionu dla miłośników architektury przemysłowej i historii kolei, a jednocześnie malownicze miejsce na krótki postój podczas podróży przez Sabaudię.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Warto połączyć wizytę przy moście ze zwiedzaniem innych zabytków kotliny sabaudzkiej związanych z historią kolei i lokalnym dziedzictwem przemysłowym. Sam most, dzięki metalowej konstrukcji i charakterystycznej sylwetce, stanowi też atrakcyjny motyw fotograficzny na tle otaczających gór.

Najczęstsze pytania

Dlaczego most nazywa się Pont des Anglais? Ponieważ zbudowała go brytyjska firma Thomas Brassey wraz z inżynierem Newmanem, w latach 1855-1856.

Czy most nadal pełni funkcję kolejową? Nie. Kolej przestała z niego korzystać w 1876 roku, a od 1887 roku most służy ruchowi drogowemu i pieszemu.

Co czyni ten most wyjątkowym historycznie? Jest uznawany za najstarszy zachowany metalowy most kolejowy we Francji i od 1994 roku figuruje w rejestrze zabytków.

Czy most był kiedyś zagrożony rozbiórką? Tak, w 1879 i 1887 roku planowano jego wyburzenie, jednak ostatecznie w 1887 roku odkupiła go rada generalna Sabaudii, dzięki czemu przetrwał do dziś.