pomník mistra Jana Husa

Pomnik mistra Jana Husa stoi na Husowym placu w Pečkach, tuż przed Jubileuszowym kościołem mistra Jana Husa, i należy do najbardziej znanych realizacji tego typu w środkowych Czechach. Brązowa figura reformatora, ustawiona na cokole z jasnego polerowanego granitu, mierzy niemal dwa metry wysokości i jest dziełem rzeźbiarza Stanislava Suchardy, jednej z czołowych postaci czeskiej secesyjnej rzeźby pomnikowej.

Kto stworzył pomnik i kiedy powstał?

Sucharda pracował nad figurą w latach 1913-1914, a więc w przededniu wybuchu pierwszej wojny światowej. Ze względu na wojenne okoliczności i obawy przed konfiskatą metalu na potrzeby wojska gotowa rzeźba przez kilka lat nie mogła stanąć w przestrzeni publicznej - przechowywano ją w budynku ratusza. Dopiero po powstaniu niepodległej Czechosłowacji, w 1919 roku, pomnik uroczyście odsłonięto na miejskim placu w Pečkach.

Co przedstawia rzeźba?

Figura ukazuje mistra Jana Husa w dynamicznej, wyprostowanej postawie - z uniesioną głową i wysuniętą do przodu prawą nogą, jakby reformator znajdował się w marszu. Obiema dłońmi przyciska do piersi otwartą Biblię, co podkreśla jego rolę kaznodziei i obrońcy Pisma Świętego przeczytanego w języku narodowym. Draperia szat, uformowana w sposób ekspresyjny i geometryzujący, zdradza wpływ ówczesnych nowoczesnych tendencji w rzeźbie. Na froncie cokołu widnieje napis „MISTR JAN HUS", a na jego tylnej stronie - „POSTAVENO SNAHOU OBCE A POKROKOVÝCH SPOLKŮ V PEČKÁCH", czyli informacja, że pomnik powstał z inicjatywy gminy oraz lokalnych postępowych stowarzyszeń. Sama figura nosi sygnaturę „SUCHARDA", a na cokole zachowała się także marka odlewni „LIL. G. BARTÁK, LIBEŇ".

Jakie były dalsze losy pomnika?

Historia rzeźby nie zakończyła się na jej odsłonięciu w 1919 roku. Podczas drugiej wojny światowej, w 1943 roku, niemieckie władze okupacyjne zdemontowały pomnik i wywiozły go do Pragi - prawdopodobnie z myślą o przetopieniu brązu na cele wojenne, tak jak działo się to z wieloma innymi pomnikami na terenie Protektoratu. Na szczęście figura przetrwała wojnę nienaruszona i w 1946 roku wróciła do Peček. W 1975 roku pomnik przeniesiono z pierwotnej lokalizacji na placu, by zrobić miejsce dla pomnika ku czci Klementa Gottwalda, i ustawiono go w nowym miejscu - przed Jubileuszowym kościołem mistra Jana Husa, gdzie stoi do dziś. Ponowne, uroczyste odsłonięcie w tej lokalizacji miało miejsce w lipcu 1975 roku.

Dlaczego pomnik powstał akurat w Pečkach?

Budowa pomnika wpisywała się w szeroką falę upamiętniania Jana Husa, jaka przetoczyła się przez czeskie miasta i miasteczka na początku XX wieku, szczególnie w związku z pięćsetną rocznicą jego śmierci na stosie w Konstancji. W wielu miejscowościach lokalne gminy i stowarzyszenia społeczne finansowały wzniesienie podobnych pomników jako wyraz narodowej tożsamości i sprzeciwu wobec habsburskiej władzy. W Pečkach inicjatywa wyszła od gminy oraz postępowych organizacji społecznych działających w mieście, co wprost potwierdza napis na cokole.

Czy pomnik jest zabytkiem?

Tak - pomnik mistra Jana Husa w Pečkach został wpisany do rejestru zabytków 31 grudnia 1965 roku pod numerem 35535/2-1919. Status ten chroni zarówno figurę, jak i towarzyszący jej cokół z granitu jako świadectwo czeskiej rzeźby pomnikowej z początku XX wieku oraz ważny element lokalnej historii i tożsamości miasta.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na Husowym placu w Pečkach, przed Jubileuszowym kościołem mistra Jana Husa.

Kto jest autorem rzeźby? Stanislav Sucharda, czeski rzeźbiarz działający na przełomie XIX i XX wieku.

Ile mierzy figura? Niemal dwa metry wysokości, bez uwzględnienia cokołu.

Czy pomnik od zawsze stał w tym samym miejscu? Nie - pierwotnie odsłonięty w 1919 roku w innym punkcie placu, w 1975 roku został przeniesiony na obecne miejsce.