Pomník Ernesta rytíře von Lowenthala

Pomnik Ernesta rytíře von Löwenthala to kamienny krzyż stojący na południowo-wschodnim skraju wsi Dolní Přím, przy polnej drodze prowadzącej w kierunku pól, w kraju hradeckim we wschodnich Czechach. Upamiętnia austriackiego oficera kawalerii, który zginął dokładnie w tym miejscu 3 lipca 1866 roku, w dniu bitwy pod Hradcem Králové (znanej też jako bitwa pod Sadową lub Königgrätz) — jednego z największych starć zbrojnych stoczonych w XIX wieku na ziemiach czeskich.

Kim był Ernst rytíř von Löwenthal?

Ernst rytíř von Löwenthal służył w stopniu rotmistrza (Rittmeister) w cesarsko-królewskiej armii austriackiej, w jednostce oznaczonej jako VIII. AS. Podczas bitwy 3 lipca 1866 roku zginął na terenie dzisiejszej wsi Dolní Přím, dokładnie w miejscu, w którym później postawiono poświęcony mu pomnik. Data i okoliczności śmierci potwierdzone są inskrypcją umieszczoną na krzyżu.

Jak wygląda pomnik?

Pomnik wykonano z piaskowca w formie krzyża, którego ramiona celowo naśladują szorstko ociosane, sękate gałęzie lub pnie drzew — to nietypowe, „naturalistyczne" rozwiązanie odróżnia go od klasycznych, gładko obrobionych krzyży nagrobnych spotykanych na okolicznych polach bitewnych. Na pomniku znajduje się dwujęzyczna, czesko-niemiecka inskrypcja podająca imię i nazwisko poległego, jego stopień wojskowy oraz datę śmierci. Krzyż był renowowany w 1889 roku staraniem lokalnego komitetu opiekującego się pamiątkami bitwy.

Dlaczego w Dolní Přím stoi tyle pomników?

Dolní Přím leży na terenie dawnego pola bitwy pod Hradcem Králové, stoczonej 3 lipca 1866 roku między armią austriacką a pruską w ramach wojny austriacko-pruskiej. W bitwie wzięło udział łącznie ponad 400 tysięcy żołnierzy, co czyni ją jednym z największych starć XIX-wiecznej Europy. Teren dawnego pola bitwy, obejmujący kilkanaście wsi między Hradcem Králové a Hořiněvsi, w tym Dolní Přím, został w 1997 roku objęty ochroną jako strefa pamięci. Na całym obszarze zachowało się dziś kilkaset pomników i mogił upamiętniających poszczególnych żołnierzy i oficerów, poległych oddziałów oraz miejsca kluczowych starć — pomnik Ernesta von Löwenthala jest jednym z nich.

Kto spoczywa pod pomnikiem?

Pod krzyżem znajduje się zbiorowy grób 14 żołnierzy poległych w tym miejscu: jednego piechura saskiego, jednego piechura austriackiego oraz dwunastu austriackich strzelców (Jägrów). Pomnik łączy więc funkcję upamiętnienia konkretnego oficera z rolą nagrobka zbiorowej mogiły żołnierskiej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Na południowo-wschodnim skraju Dolní Přím, przy polnej drodze, pod współrzędnymi ok. 50.2294 N, 15.7142 E.

Czy pomnik można swobodnie zwiedzać? Tak, stoi w otwartym terenie przy drodze polnej i jest dostępny pieszo lub rowerem przez cały rok.

Czy w Dolní Přím jest więcej takich pomników? Tak. Wieś leży na terenie pola bitwy z 1866 roku, na którym stoi kilka innych pomników upamiętniających innych poległych oficerów i żołnierzy z tego samego starcia.

Czy pomnik jest oryginalny z 1866 roku? Krzyż był renowowany w 1889 roku, co sugeruje, że pierwotna forma mogła być skromniejsza lub uległa uszkodzeniu w ciągu ponad dwudziestu lat od bitwy.