Pinxtermolen

Pinxtermolen to dawny młyn wietrzny stojący przy Diestsesteenweg w Kessel-Lo, dzielnicy Leuven w belgijskiej prowincji Brabancja Flamandzka. Choć skrzydła młyna nie obracają się już od ponad stu lat, budynek wraz z przyległym domem młynarza przetrwał jako jeden z niewielu materialnych śladów po dawnym przemyśle zbożowym tego regionu.

Kto zbudował młyn i kiedy?

Młyn wzniesiono w 1882 roku z inicjatywy Louisa Pinxterena Van Langendoncka, który wcześniej, od 1874 roku, dzierżawił inny młyn w okolicy — Pulinckxmolen przy Platte Lostraat. Razem z murowanym budynkiem młyna powstał wówczas także dom młynarza, zbudowany w tym samym roku. Młyn był typu tzw. kettingkruier, czyli konstrukcji, w której górna część wraz ze skrzydłami obracana była za pomocą łańcucha, a nie tradycyjnego drąga sterowego. Już rok później, w 1883 roku, młyn rozpoczął działalność i zaczął mleć zboże na potrzeby okolicznych gospodarstw.

Jak wyglądał rozwój i mechanizacja młyna?

Otoczenie młyna zmieniało się wraz z rozwojem Kessel-Lo. W 1887 roku, po wschodniej stronie działki młyńskiej, wytyczono nową ulicę — Molenstraat. W tym samym roku właściciele zarejestrowali dodatkowo młyn parowy, co było typowym krokiem dla wielu młynarzy tamtej epoki, którzy chcieli uniezależnić mielenie od kaprysów pogody. Co ciekawe, mimo wprowadzenia napędu parowego, przez pewien czas nadal korzystano również z siły wiatru — oba systemy działały równolegle. Kolejna zmiana technologiczna nastąpiła w 1906 roku, gdy napęd młyna zastąpiono silnikiem, co jeszcze bardziej zmniejszyło zależność od wiatru.

Kiedy młyn przestał działać jako wiatrak?

Ostatecznym końcem funkcjonowania Pinxtermolen jako młyna wietrznego był rok 1912, kiedy zdemontowano skrzydła. Od tego momentu budynek pełnił już wyłącznie funkcję magazynu, tracąc swoją pierwotną rolę produkcyjną. Był to typowy los wielu europejskich młynów wietrznych na przełomie XIX i XX wieku — postępująca industrializacja i elektryfikacja sprawiały, że tradycyjne wiatraki stawały się nieopłacalne w porównaniu z nowoczesnymi młynami mechanicznymi i parowymi.

Co działo się z młynem po zaprzestaniu produkcji?

Historia własności terenu młyńskiego również się zmieniała. W 1913 roku posiadłość sprzedano Josephowi Pinxterenowi-Coeckelberghsowi oraz Judo-Henri Vanderstappenowi-Pinxterenowi. Kilka lat później, w 1917 roku, całość własności przeszła w ręce tego drugiego. Od tamtego czasu teren przestał pełnić jakąkolwiek funkcję związaną z młynarstwem — zarówno jako miejsce produkcji, jak i magazynowania w dawnym charakterze.

Dlaczego warto odwiedzić Pinxtermolen dzisiaj?

Współcześnie Pinxtermolen bywa określany jako ostatni młyn zbożowy w samym Leuven, co nadaje mu szczególne znaczenie dla lokalnej historii przemysłowej i architektonicznej. Zachowane elementy — murowana bryła dawnego młyna wraz z domem młynarza i przybudówką z tego samego okresu — stanowią rzadki przykład zabudowy związanej z dawnym młynarstwem wietrznym w tej części Flandrii. Dla osób zainteresowanych historią techniki, architekturą przemysłową czy po prostu spacerami po Kessel-Lo, miejsce to jest interesującym przystankiem łączącym historię lokalnej gospodarki z krajobrazem dzisiejszej dzielnicy Leuven.

Najczęstsze pytania

Czy Pinxtermolen wciąż ma skrzydła? Nie — skrzydła zdemontowano w 1912 roku, po czym budynek służył wyłącznie jako magazyn.

Kto był pierwszym właścicielem młyna? Młyn zbudował w 1882 roku Louis Pinxteren Van Langendonck, wcześniej dzierżawca pobliskiego Pulinckxmolen.

Jakiego typu był to młyn? Był to młyn typu kettingkruier — z górną częścią obracaną za pomocą łańcucha, wyposażony dodatkowo w napęd mechaniczny wprowadzony w 1887 i 1906 roku.