Pietendriesmolen, Knesselare

Pietendriesmolen to zabytkowy wiatrak typu koźlak (stake mill) w Knesselare, we wschodniej Flandrii w Belgii, tuż przy granicy z sąsiednimi dzielnicami gminy Aalter — Ursel i Aalter. Młyn znany jest też pod innymi nazwami: Toatse Meuln (od nazwiska rodziny Taets), Molen Ter Pieten (od dawnego majątku Ter Pieten, dziś Blauwgoed) oraz Driesmolen (od nazwy pobliskiej osady). To najstarszy zachowany koźlak we wschodniej Flandrii, co czyni go jednym z ważniejszych zabytków przemysłu wiejskiego w regionie Meetjesland.

Jak stara jest historia tego młyna?

Pierwsza pisemna wzmianka o wiatraku w Knesselare pochodzi z 1563 roku, kiedy pojawia się w rejestrze lennym jako następca wcześniejszego Oostmolen — młyna wodnego działającego na rzece Durme w pobliskim Aalter. Oznacza to, że tradycja mielenia zboża w tym miejscu sięga ponad czterystu pięćdziesięciu lat, choć sama konstrukcja młyna była w tym czasie wielokrotnie remontowana i przebudowywana, jak to bywało z drewnianymi wiatrakami koźlakowymi.

Kto był właścicielem młyna?

Przez wieki młyn należał do lokalnych panów feudalnych i pozostawał poza rękami prywatnymi. Dopiero 17 września 1880 roku ówczesny, wtedy jeszcze bezimienny młyn został sprzedany Petrusowi Taetsowi, co po raz pierwszy w jego historii oznaczało przejście na własność prywatną. To właśnie od nazwiska rodziny Taets wzięła się jedna z popularnych nazw młyna — Toatse Meuln. Po śmierci wdowy po Petrusie młynem zarządzał ich syn, Henri Taets, który pełnił funkcję młynarza-właściciela aż do swojej śmierci w 1965 roku. Rodzina Taets związana była z młynem przez blisko całe stulecie, co czyni ją kluczową postacią w jego historii.

Co stało się z młynem po śmierci ostatniego właściciela?

Po śmierci Henriego Taetsa w 1965 roku młyn przez pewien czas pozostawał bez opieki, popadając w coraz gorszy stan techniczny — los, który spotkał wiele historycznych wiatraków w Europie w drugiej połowie XX wieku wraz z upadkiem tradycyjnego młynarstwa wiatrowego. Przełom nastąpił w 1974 roku, gdy gmina Knesselare zdecydowała się wykupić zniszczoną konstrukcję, ratując ją przed rozbiórką lub całkowitym zniszczeniem.

Jak wyglądała renowacja młyna?

Rok po zakupie przez gminę, w 1975 roku, podjęto decyzję o przystąpieniu do gruntownej renowacji. Same prace restauracyjne rozpoczęły się jednak dopiero w 1979 roku, kiedy do zniszczonego młyna zabrał się Walter Mariman, doświadczony budowniczy młynów z Zele, miasteczka słynącego z tradycji młynarskiej w Belgii. Renowacja była przedsięwzięciem wymagającym — trzeba było odtworzyć drewnianą konstrukcję kozła, mechanizm mielący oraz skrzydła wiatraka, zachowując przy tym możliwie najwięcej oryginalnych elementów. Prace zakończyły się sukcesem w 1983 roku, kiedy młyn ponownie stanął gotowy do pracy, po blisko dwudziestu latach zastoju.

Czy młyn działa dzisiaj?

Tak — od 2009 roku Pietendriesmolen znów pracuje regularnie, mieląc zboże w sposób zbliżony do tego sprzed wieków. Dzięki temu jest to nie tylko zabytek architektury przemysłowej, ale żywy obiekt dziedzictwa, który można zobaczyć w ruchu podczas otwartych dni czy lokalnych wydarzeń poświęconych młynarstwu. Odwiedzający region Meetjesland mogą zobaczyć charakterystyczną konstrukcję koźlakową, w której cały korpus młyna obraca się wokół centralnego słupa, by ustawić skrzydła zgodnie z kierunkiem wiatru — technikę typową dla najstarszych europejskich wiatraków.

Dlaczego warto odwiedzić Pietendriesmolen?

Pietendriesmolen łączy w sobie kilka warstw historii: średniowieczne korzenie sięgające XVI wieku, prywatną historię rodziny Taets trwającą niemal sto lat, dramatyczny okres zaniedbania w połowie XX wieku oraz udaną renowację, która przywróciła młyn do życia. Dla miłośników zabytków techniki i historii wiejskiej Flandrii to miejsce pokazujące, jak lokalna społeczność i władze gminne mogą wspólnie ocalić dziedzictwo przed zniknięciem. Jako najstarszy koźlak we wschodniej Flandrii, młyn stanowi ważny punkt na mapie szlaku młynów regionu Meetjesland.